Używamy plików cookies, by ułatwić korzystanie z naszych serwisów.
Jeśli nie chcesz, by pliki cookies były zapisywane na Twoim dysku zmień ustawienia swojej przeglądarki. Kliknij "Zamknij" aby zaakceptować naszą Politykę prywatności.

[ Zamknij ]

Wasze wpisy

Krzeszowski warsztat Georga Schröttera

Autor wpisu: Artur Kolbiarz (Program Drogi Baroku, www.drogibaroku,org)
Data publikacji: 24.08.2011
Okres historyczny: Barok XVII w.

Georg Schrotter przyszedł na świat w 1650 roku w rodzinie krzeszowskiego stolarza, pracującego dla tamtejszych cystersów. Zakonnicy zadbali o wykształcenie zawodowe młodzieńca, finansując jego naukę, którą najprawdopodobniej odebrał w Pradze, a być może również w Górnej Austrii.

Po powrocie do Krzeszowa, około 1672 roku z inicjatywy opata Bernharda Rosy rzeźbiarz utworzył przyklasztorny warsztat. Dzięki przedwojennym badaniom archiwalnym Nicolasa Lutterottiego znamy skład pracowni Schröttera, którą poza mistrzem tworzyli: stolarz i snycerz Stephan Kose, brat zakonny Schubert oraz malarz i pozłotnik Sigmund Leistritz. Skład pracowni był zasadniczo stały, a zmiany były wymuszane najczęściej dopiero przez śmierć któregoś z członków zespołu, na przykład po zgonie Kosego w 1698 roku, zostali zaangażowani: snycerz Anton Hoffmann i rzeźbiarz Jung. Podstawowym zadaniem warsztatu były: barokizacja gotyckiej świątyni opackiej oraz wyposażenie nowych budowli wznoszonych przez krzeszowskich cystersów. Rozbiórka głównego kościoła w Krzeszowie, dokonana w 1728 roku, sprawiła, że dostarczone przez Schröttera dzieła uległy niemal w całości rozproszeniu – w większości trafiły do kościołów patronackich klasztoru.

Twórczość krzeszowskiej pracowni podzielić można na trzy umowne okresy. W pierwszym, w latach 70. XVII wieku, warsztat poświęcił się przede wszystkim wykonaniu wystroju do kościoła opackiego (między innymi ołtarza głównego, ołtarza bocznego świętego Macieja i rzeźb do Kaplicy Loretańskiej) oraz zespołu kaplic kalwarii usytuowanych w sąsiedztwie klasztoru. W tym czasie repertuar formalny warsztatu był jeszcze dość tradycyjny. W strukturach ołtarzowych Schrötter preferował schemat rozbudowanego wzwyż retabulum architektonicznego, wzorowany poniekąd na realizacjach Franza Georga Zellera i Franza Motscha z wrocławskiego kościoła Norbertanów. Z kolei zdobnictwo stosowane przez krzeszowską pracownię bazowało na ornamentyce małżowinowo-chrząstkowej.

Drugi okres działalności warsztatu Schröttera został zapoczątkowany kilkuletnią przerwą w pracach dla opactwa krzeszowskiego, w trakcie której artysta podjął w latach 1681–1684 współpracę z Matthiasem Steinlem przy budowie ołtarza głównego do kościoła cysterskiego w Henrykowie. Pracownia Schröttera wykonała strukturę tamtejszego retabulum wraz z ornamentyką oraz większością pomniejszych rzeźb (na przykład zdobiących tabernakulum), wyrzeźbienie dużych figur pozostawiono Steinlowi. W dalszej kolejności krzeszowska pracownia, już samodzielnie, wzniosła w Henrykowie ołtarze: świętego Bernarda i świętego Benedykta, ukończone w 1685 roku.

Po tej dacie artysta wraz z warsztatem powrócił na usługi Krzeszowa. Kooperacja ze Steinlem miała kolosalny wpływ na dalszą twórczość Schröttera. Dzięki niej zapoznał się z najnowocześniejszymi wówczas tendencjami w snycerce śląskiej. Co prawda słabe wykształcenie rzeźbiarskie krzeszowskiego zespołu nie pozwoliło na zbyt daleko idącą ewolucję stylu figur, ale w zakresie ornamentyki oraz kształtu ołtarzy zaszła zasadnicza zmiana. Schrötter pod wpływem propagowanych przez warsztat lubiąski dekoracji opartych na motywach akantowych zaprzestał stosowania dekoracji małżowinowo-chrząstkowych. Na stałe zaadoptował także „steinlowskie” detale architektoniczne, jak choćby charakterystyczne, „poduszkowe” wybrzuszenie fryzu belkowania. Pojawiły się również w jego repertuarze nowe typy retabulów. Niearchitektoniczne ołtarze wykonane w 1686 roku znajdujące się obecnie w Krzeszówku, przeniosły ze stall anielskich w Lubiążu do stolarki ołtarzowej motywy pędów akantowych użytych jako elementy tektoniczne. Ukoronowanie drugiego okresu działalności warsztatu Schröttera stanowiło wykonanie do krzeszowskiego kościoła opackiego w 1690 roku ołtarza Czternastu Wspomożycieli (obecnie obiekt znajduje się w kościele filialnym w Lubawce-Podlesiu).

Śmierć w 1698 roku najbliższego pomocnika Schröttera – Stephana Kosego – oraz zaangażowanie na jego miejsce Hoffmanna i Junga zapoczątkowały ostatni z okresów działalności krzeszowskiego warsztatu, w którym nowi współpracownicy stopniowo zyskali dominującą rolę, co zaowocowało dalszą ewolucją stylową. Nie mniej istotnym czynnikiem wpływającym na twórczość pracowni był brak uznania w oczach Dominicusa Geyera, opata przewodzącego konwentowi od 1696 roku, który do bardziej prestiżowych zleceń zatrudniał stojące na wyższym poziomie warsztaty wrocławskie (na przykład do wykonania prospektu organowego i ambony w krzeszowskim kościele Świętego Józefa) czy pracownię tak zwanego Mistrza Figur ze Starych Bogaczowic. W efekcie Schrötter został skazany na wykonywane mniejszych i mniej reprezentacyjnych prac przeznaczonych coraz częściej do kościołów i kaplic poza Krzeszowem. Dobrym przykładem powyższych praktyk jest ołtarz Czternastu Wspomożycieli z kościoła klasztornego w Kamieńcu Ząbkowickim (1702 rok), nieistniejący już wystrój kaplicy zamkowej w Bolkowie (1704 rok) oraz dwie altariole z kościoła parafialnego w Chełmsku Śląskim (1711 rok).

Georg Schrötter zmarł w Krzeszowie w 1717 roku, a pozostawiony przez niego warsztat prowadził przez pewien czas Anton Hoffmann. Ostateczny kres działalności pracowni położyła decyzja o sprowadzeniu w 1729 roku z Pragi do Krzeszowa Ferdinanda Maximiliana Brokoffa.

Krzeszowski warsztat był drugą po Lubiążu stałą pracownią działającą na usługach dolnośląskich cystersów. Chociaż brak wysokich kwalifikacji zawodowych nie pozwolił Schrötterowi tworzyć dzieł porównywalnych klasą do lubiąskich, to jego ożywiona działalność oraz twórcze korzystanie ze wzorców propagowanych przez Matthiasa Steinla wywarły istotne piętno na rzeźbę kotliny kamiennogórskiej, szczególnie w ostatnim trzydziestoleciu XVII wieku.

Najważniejsze dzieła Georga Schröttera i jego warsztatu:

1. Chełmsko Śląskie, kościół parafialny pod wezwaniem Świętej Rodziny:
Ambona, 1686 rok;
Dwie altariole na ołtarzu głównym, 1711 rok.

2. Henryków, kościół klasztorny pod wezwaniem Wniebowzięcia Najświętszej Marii Panny:
Architektura i ornamentyka ołtarza głównego oraz tabernakulum wraz z częścią wystroju figuralnego: rzeźbami leżących aniołów w zwieńczeniu i figurami dekorującym tabernakulum, lata 1681–1684. Realizacja wykonywana przy współpracy Matthiasa Steinla i jego warsztatu;
Ołtarze świętego Bernarda i świętego Benedykta, 1685 rok.

3. Kamieniec Ząbkowicki, kościół klasztorny pod wezwaniem Wniebowzięcia Najświętszej Marii Panny:
Ołtarz Czternastu Wspomożycieli, kaplica ambitu, 1702 rok.

4. Kamienna Góra, kościół parafialny pod wezwaniem Matki Boskiej Różańcowej:
7 figur archaniołów, empory, 1677 rok.

5. Krzeszów, kościół opacki pod wezwaniem Łaski Najświętszej Marii Panny:
Matka Boska, Kaplica Loretańska, 1677 rok;
Chrystus złożony w Grobie, Kaplica Grobu Pańskiego, 1678 rok.

6. Krzeszówek, kościół filialny pod wezwaniem Świętego Wawrzyńca:
Ołtarz główny, 1701 rok;
Dwa ołtarze boczne, 1686 rok;
Ławki, czwarta ćwierć XVII wieku (?).

7. Lubawka, kościół cmentarny pod wezwaniem Świętej Anny:
Dwa ołtarze boczne, 1702 rok.

8. Lubawka-Podlesie, kościół filialny pod wezwaniem Świętego Krzysztofa:
Ołtarz Czternastu Wspomożycieli, 1690 rok;
Dwa ołtarze boczne, 1714 rok;
Dwie figury zakonników, zakrystia, czwarta ćwierć XVII wieku (?).

9. Okrzeszyn, kościół filialny pod wezwaniem Narodzenia Najświętszej Marii Panny:
Ambona, czwarta ćwierć XVII wieku (?);
4 figury z dolnej kondygnacji ołtarza głównego, czwarta ćwierć XVII wieku (?).

10. Stare Bogaczowice, kościół parafialny pod wezwaniem Świętego Józefa:
Ołtarz główny, lata 70. XVII wieku.

11. Strzegom, kościół parafialny pod wezwaniem Świętego Piotra i Świętego Pawła
Anioły z tabernakulum ołtarza głównego, czwarta ćwierć XVII wieku (?).

12. Wierzbna, kościół parafialny pod wezwaniem Wniebowzięcia Najświętszej Marii Panny
Ołtarz główny, 1678;
Dwa ołtarze boczne, lata 70. XVII wieku.

Źródło:

Wpis umieszczony dzięki uprzejmości koordynatorów Programu Drogi Baroku: http://www.drogibaroku.org/mod/resource/view.php?id=33.

Metryczka:

Podziel się:  

Oceń artykuł:
  Aktualna ocena: 3,3 (głosów: 1441)

Komentarze (0):

Aby dodawać komentarze musisz się zalogować!

Mapa

Zaloguj się przez Facebook
Connect to your Facebook Account
Logowanie



rejestracja
zapomniałem hasła

Newsletter