Używamy plików cookies, by ułatwić korzystanie z naszych serwisów.
Jeśli nie chcesz, by pliki cookies były zapisywane na Twoim dysku zmień ustawienia swojej przeglądarki. Kliknij "Zamknij" aby zaakceptować naszą Politykę prywatności.

[ Zamknij ]

Wasze wpisy

Peter Brandl. Śląski hulaka

Autor wpisu: Danuta Chałat (Program Drogi Baroku, www.drogibaroku.org)
Data publikacji: 08.09.2011
Okres historyczny: Barok XVII w.

Peter Brandl urodził się w 1668 roku w Pradze jako szóste dziecko krawca i szynkarza Michaela Brandla i Alžběty Hrbkovej. Artysta swój talent i zainteresowania artystyczne prawdopodobnie odziedziczył po wuju złotniku, Markusie Hrbku.

W latach 1683–1689, po ukończeniu nauki w gimnazjum jezuickim na Malej Stranie, Brandl kształcił się u nadwornego malarza i inspektora cesarskiej galerii malarstwa, Christiana Schrödera. Dzięki niemu młody malarz, który nigdy nie wyjechał na zagraniczną edukację, miał możliwość studiowania w hradczańskiej galerii dzieł najlepszych włoskich i niderlandzkich mistrzów.

W 1693 roku Brandl ożenił się z osieroconą, dwudziestotrzyletnią córką staromiejskiego malarza Johanna Bartholomaeusa Klossego – Heleną. Małżeństwo to nie było jednak udane, gdyż malarz już po kilku latach porzucił żonę i trójkę dzieci. Brandl 18 marca 1694 roku został członkiem staromiejskiego cechu malarzy w Pradze. Z biegiem lat zaczął też zdobywać coraz większą renomę oraz coraz bogatszych zleceniodawców. Dość wspomnieć, że już w 1697 roku został nadwornym malarzem rodu Sternbergów. Mimo tego malarz nie zrezygnował z hulaszczego trybu życia i alkoholu, przez całą karierę przysparzało mu licznych kłopotów.

Brandl specjalizował się w malowaniu obrazów olejnych na płótnie: od monumentalnych malowideł religijnych przeznaczonych do ołtarzy głównych i bocznych w kościołach aż po niewielkie, wręcz kameralne przedstawienia o tematyce rodzajowej. Ważnym elementem jego działalności twórczej były portrety, które tworzą zbiór przedstawień najróżniejszych rodzajów osobowości i typów ludzkich. Brandl był także znakomitym rysownikiem, autorem wielu projektów grafik sztychowanych przez profesjonalnych miedziorytników (między innymi B. von Westerhouta, A. Birckhardta, G. Heüssa, J.S. Klaubera, M. Rentza). Co ciekawe, nie znamy ani jednej dekoracji freskowej jego autorstwa.

Głównymi zleceniodawcami Brandla byli przedstawiciele Kościoła katolickiego: broumovsko-břevnovscy benedyktyni, malostrańscy karmelici i karmelitki, nowomiejskie urszulanki, paulini z Novej Paki, sedleccy, plascy, zbraslavscy i krzeszowscy cystersi, doksańskie norbertanki, a także prascy arcybiskupi i czeskie duchowieństwo diecezjalne niższego rzędu. Artysta pracował także dla licznych świeckich odbiorców, jak wspomniani już Sternbergowie, Tscherninowie, královéhradecki wojewoda Christoph Norbert Woracziczky von Pabienitz, czy też ekscentryczny hrabia Franz Anton von Sporck. Malarz współpracował także z dwoma najwybitniejszymi rzeźbiarzami barokowej Pragi: Ferdinandem Maximilianem Brokoffem oraz Matthiasem Bernhardem Braunem. Dla ostatniego Brandl sporządził w 1710 roku rysunkowy projekt do słynnej rzeźby świętej Ludgardy, która stanęła na praskim Moście Karola.

Dzieła Brandla cechują silny, dopracowany do perfekcji światłocień, dynamizm kompozycji, a także liryzm i malarskie wyrafinowanie. Szczególny wpływ na jego twórczość wywarła znajomość ze współczesnymi mu malarzami, jak Szwajcar Johann Rudolf Byss, dzięki któremu poznał cechy klasycyzmu niderlandzkiego, Flamand Abraham Godyn, łączący w swojej twórczości rubensowski sensualizm z malarstwem kwadraturowym szkoły bolońskiej, oraz Austriak Michael Wenzel Halbax, od którego Czech zapożyczył manierę stosowaną przez weneckich tenebrystów. Bliska mu była także twórczość śląskiego mistrza Michaela Leopolda Willmanna oraz jego pasierba i ucznia Johanna Christopha Liški, u których podziwiał szkicową manierę malarską oraz pełną scen mistycznych wizji i drastycznego męczeństwa tematykę przedstawień. Wszystkie te elementy, przefiltrowane przez wielki talent praskiego artysty, stworzyły niezwykle harmonijny a zarazem oryginalny styl jego obrazów.

Brandl, popadający nieustannie w długi i konflikty z prawem, trafił jesienią 1728 roku po raz pierwszy do więzienia w Hrádcu Kralové. Choć szybko go opuścił, to jako że nie mógł spłacić swoich licznych wierzycieli, wkrótce trafił do niego ponownie. Z opresji wybawił go dopiero w sierpniu 1731 roku krzeszowski opat Innozenz Fritsch, poręczając za artystę oraz godząc się na spłatę jego długów częścią honorarium za namalowanie obrazu ołtarzowego dla nowo budowanego kościoła opackiego w Krzeszowie. Pozwoliło to Brandlowi na wyjście z więzienia i powrót do... dawnego hulaszczego życia.

W Krzeszowie malarz przebywał do 26 października 1732 roku. Namalował w tym czasie na zlecenie opata co najmniej pięć płócien. Po opuszczeniu Śląska Brandl udał się do Kuksu, gdzie w pobliskim Novym Lesie ozdobił jedną ze skał przedstawieniem Ucieczki do Egiptu (niezachowane). Ostatnie lata życia podupadający na zdrowiu malarz spędził w Kutnej Horze, gdzie żyjąc w biedzie, borykał się nieustannie z roszczeniami licznych wierzycieli. Zmarł 25 września 1735 roku tak, jak żył – w gospodzie U Černeho konička.

Brandl zapisał się bez wątpienia jako najwybitniejsza osobowość artystyczna dojrzałego baroku w Czechach. Wpływ, jaki wywarł on na czeskie malarstwo późnego baroku i rokoka, jest nie do przecenienia, a miano ,,czeskiego Rubensa” bez wątpienia zasłużone. Wśród licznych artystów inspirujących się twórczością Brandla byli między innymi działający na Śląsku malarze: Wenzel Lorenz Reiner, Johann Franz Hoffmann czy Christian Philipp Bentum.

Najważniejsze obrazy Petra Brandla na terenie obecnej Polski:

1. Chełmsko Śląskie, kościół parafialny pod wezwaniem Świętej Rodziny
Święty Bernard z aniołem, lata 1731–1732.

2. Krzeszów, kościół opacki pod wezwaniem Łaski Najświętszej Marii Panny
Wniebowzięcie Najświętszej Marii Panny, lata 1731–1732, ołtarz główny.

3. Krzeszów, kościół opacki pod wezwaniem Łaski Najświętszej Marii Panny
Śmierć Świętego Franciszka Ksawerego, 1732 rok, ołtarz boczny.

4. Krzeszów, kościół opacki pod wezwaniem Łaski Najświętszej Marii Panny
Święty Jan Nepomucen rozdający jałmużnę, 1732 rok, ołtarz boczny.

5. Krzeszów, klasztor Benedyktynek
Powrót syna marnotrawnego, 1731–1732.

6. Miszkowice, kościół parafialny pod wezwaniem Wszystkich Świętych
Maria adorowana przez Wszystkich Świętych, współtwórca, lata 1731–1732, ołtarz główny.

7. Skałka, kościół filialny pod wezwaniem Świętej Marii Magdaleny:
Męczeństwo św. Bartłomieja, lata 1717–1720.

Źródło:

Wpis umieszczony dzięki uprzejmości koordynatorów Programu Drogi Baroku: http://www.drogibaroku.org/mod/resource/view.php?id=31.

Metryczka:

Podziel się:  

Oceń artykuł:
  Aktualna ocena: 3,3 (głosów: 1011)

Komentarze (0):

Aby dodawać komentarze musisz się zalogować!

Mapa

Zaloguj się przez Facebook
Connect to your Facebook Account
Logowanie



rejestracja
zapomniałem hasła

Newsletter