Używamy plików cookies, by ułatwić korzystanie z naszych serwisów.
Jeśli nie chcesz, by pliki cookies były zapisywane na Twoim dysku zmień ustawienia swojej przeglądarki. Kliknij "Zamknij" aby zaakceptować naszą Politykę prywatności.

[ Zamknij ]

Wasze wpisy

Johann Claessens "Pokłon pasterzy" w kościele w Starych Bogaczowicach

Autor wpisu: Rafał Fiołek (Program Drogi Baroku, www.drogibaroku.org)
Data publikacji: 15.09.2011
Okres historyczny: Barok XVII w.

Obraz Johanna Claessensa Pokłon pasterzy w kościele parafialnym pod wezwaniem Świętego Józefa w Starych Bogaczowicach powstał wraz z całym ołtarzem głównym w 1703 roku na zlecenie krzeszowskiego opata Dominicusa Geyera.

Pierwotnie ołtarz ten znajdował się w obejściu chóru w dawnym kościele opackim w Krzeszowie, między kaplicą Czternastu Wspomożycieli a kaplicą Grobu Świętego. Do Starych Bogaczowic trafił w 1728 roku, kiedy to na polecenie opata Innozenza Fritscha rozpoczęto rozbiórkę krzeszowskiego kościoła i budowę nowej barokowej świątyni pod wezwaniem Łaski Najświętszej Marii Panny.

Obraz przedstawia scenę Pokłonu pasterzy, którzy przybyli do miejsca, gdzie narodził się Jezus Chrystus. W centrum przedstawienia został ukazany mały Jezus leżący na sianie w żłobku, za którym stoją Jego Rodzice: Maria oraz święty Józef. Wokół Świętej Rodziny zostali przedstawieni klęczący i oddający cześć nowo narodzonemu pasterze, którzy przynieśli ze sobą dary: owcę, ptactwo domowe i pożywienie. Powyżej, nad całą grupą unoszą się putta na tle chmur, z których spływa w dół jasny snop światła z napisem: „Gloria in excelsis”. W tle całej sceny widnieje fragment szopki, w której narodził Zbawiciela.

O pokłonie pasterzy czytamy w Ewangelii według świętego Łukasza: „Pasterze mówili nawzajem do siebie: »Pójdźmy do Betlejem i zobaczmy, co się tam zdarzyło i o czym nam Pan oznajmił«. Udali się z pośpiechem i znaleźli Maryję, Józefa i Niemowlę, leżące w żłobie” (Łk 2, 15–16). Obszerniej scenę Pokłonu pasterzy opisują teksty apokryficzne: Ewangelia Dzieciństwa Arabska (IV, 1) i Ewangelia Dzieciństwa Ormiańska (X, 2). Bezpośrednim źródłem sceny ukazanej na bogaczowickim obrazie mógł być jednak napisany przez opata Benharda Rosę modlitewnik Liebliche Rose von Jericho (1690 rok). Tekst ten bowiem powstał na potrzeby pielgrzymów przybywających do kaplicy Groty Narodzenia Pańskiego w Betlejem koło Krzeszowa i zawierał skompilowane z różnych źródeł szczegółowe opisy biblijnych wydarzeń, jakie rozegrały się w Ziemi Świętej.

Symboliczna wymowa bogaczowickiego Pokłonu pasterzy łączy się z popularną w opactwie Cystersów w Krzeszowie ideą Emmanuela, zapisaną w starotestamentowym proroctwie z Księgi Izajasza: „Oto Dziewica pocznie i porodzi Syna, i nazwie Go imieniem Emmanuel” (Iz 7, 14). Ołtarz, w którym znajduje się obraz, został bowiem ufundowany, by w krzeszowskim kościele opackim pełnić funkcję nastawy, na której była eksponowana cudowna figurka krzeszowskiego Emmanuela. Sam fundator ołtarza, opat Geyer, był gorliwym czcicielem krzeszowskiego Dzieciątka Jezus i w swym testamencie nakazał po śmierci pochować jego ciało właśnie przez Bożonarodzeniową nastawą z cudowną figurką Emmanuela.

Tworząc bogaczowickie przedstawienie, Claessens skorzystał z pierwowzorów z kręgu rzymskiego malarstwa dojrzałego baroku. Pod względem kompozycyjnym dzieło to zostało bowiem „złożone” z poszczególnych motywów przejętych najprawdopodobniej za pośrednictwem grafiki z dzieł Pietra da Cortony o tym samym temacie: obrazu ołtarzowego w kościele San Salvatore w Lauro oraz płótna w kościele San Francesco w Aversa.

Ten spory ładunek włoskich pierwowzorów w bogaczowickim obrazie Claessens dodatkowo „ubrał” w italianizującą formę malarską, co – mimo złego stanu zachowania dzieła – czyni z niego nie tylko jedną z najlepszych prac w karierze nyskiego artysty, lecz także wybijające się dzieło w całym italianizującym nurcie w barokowym malarstwie na Śląsku. Co ciekawe, obraz ze Starych Bogaczowic przez wiele lat był uznawany za dzieło samego Michaela Willmanna.

Źródło:

Wpis umieszczony dzięki uprzejmości koordynatorów Programu Drogi Baroku: http://www.drogibaroku.org/mod/resource/view.php?id=69.

Metryczka:

Podziel się:  

Oceń artykuł:
  Aktualna ocena: 3,3 (głosów: 1556)

Komentarze (0):

Aby dodawać komentarze musisz się zalogować!

Powiązane lokalizacje

Mapa

Zaloguj się przez Facebook
Connect to your Facebook Account
Logowanie



rejestracja
zapomniałem hasła

Newsletter