Mapa Kultury - Droga do świętości. Zygmunt Szczęsny Feliński

Używamy plików cookies, by ułatwić korzystanie z naszych serwisów.
Jeśli nie chcesz, by pliki cookies były zapisywane na Twoim dysku zmień ustawienia swojej przeglądarki. Kliknij "Zamknij" aby zaakceptować naszą Politykę prywatności.

[ Zamknij ]

Wasze wpisy

Droga do świętości. Zygmunt Szczęsny Feliński

Autor wpisu: dr Martyna Deszczyńska
Data publikacji: 08.11.2011
Okres historyczny: 1800-1914

Zygmunt Szczęsny Feliński został kanonizowany 11 października 2009 roku. Ten polski święty urodził się 1 listopada 1822 roku w Wojutynie koło Łucka. Pochodził z rodziny wołyńskiej szlachty. Jego droga do powołania kapłańskiego nie była oczywista.

Po zesłaniu matki (Ewy z Wendorffów, uczestniczki spisku Szymona Konarskiego) na Sybir opiekowała się nim rodzina Brzozowskich. Jako młodzieniec studiował matematykę w Moskwie. Gdy miał 25lat, opuścił strony rodzinne, by zapoznać się, jak to bywało wówczas, z „wielkim światem”. Udał się do Lwowa, gdzie poznał Wincentego Pola. Zwiedził Kraków, który wywarł na nim ogromne wrażenie, i Wiedeń, gdzie zetknął się ze słowianofilską młodzieżą z różnych stron Austrii, a także nawiązał kontakty z kolonią polską.

Przez Czechy, Niemcy i Belgię pojechał do Paryża. Kształcił się w Collège de France i na Sorbonie. Tam spotkał Juliusza Słowackiego. Początek przyjaźni z wieszczem opisał słowami: „z mojej strony od pierwszego poznania duszą całą doń przylgnąłem”. Kilka lat później właśnie na rękach Felińskiego poeta zakończył życie. Przyszły hierarcha obracał się w Paryżu wśród znakomitych emigrantów: dawnych napoleończyków i powstańców 1830 roku, a także rodzin Czartoryskich i Zamoyskich. Dobrze znał Krasińskiego, Mickiewicza, Norwida.

Wiosna Ludów (1848) zastała Felińskiego w stolicy Francji. Pod wpływem wieści o tworzeniu w Poznańskiem oddziałów do walki z Rosją opuścił Paryż i znalazł się w szeregach powstańczych, w obozie pod Turwią. Wziął udział w potyczkach z Prusakami, którzy chcieli rozbroić niedawno sformowane zgrupowanie. Po zakończeniu walk, korzystając z amnestii, powrócił nad Sekwanę.

Stłumienie powstania na Węgrzech i upadek rewolucji europejskich przybiły młodego Zygmunta. Popadł w rodzaj apatii, który sam tak wspominał: „uczucia patriotyczne tak dalece górowały nad wszystkimi innymi, nawet nad uczuciem religijnym, że nie pojmowałem szczęścia dla siebie póki ojczyzna moja jęczała w kajdanach [...] samo życie ciężarem mi się wydawało”. Wtedy podjął decyzję o powołaniu kapłańskim, w którym – jak sądził – najpełniej będzie mógł poświecić się pracy nad „dźwiganiem sił i zasobów narodowych”.

Do kraju wrócił w 1851 roku i w wieku 29 lat wstąpił do seminarium w Żytomierzu, a po roku wysłano go na studia w Akademii Duchownej w Petersburgu. Wpływ na niego wywarł rektor i arcybiskup mohylewski Ignacy Hołowiński, którego Feliński uważał za „ojca swojego kapłaństwa”.

Święcenia przyjął w 1855 roku. Zamieszkał przy klasztorze Dominikanów w Petersburgu. W tamtejszej szkole uczył matematyki. Przyjaźnił się z księdzem Konstantym I. Łubieńskim, choć różniły ich poglądy polityczne. Feliński już wówczas uważał, że nie jest możliwy alians Polaków z Rosjanami, a interesy obu narodów się różnią. Duszpasterzował u dominikanów i wśród nawróconych na katolicyzm Rosjan ze sfer wyższych oraz wśród ubogich. Pomagał Łubieńskiemu w organizowaniu pracy kleru i szkółek dla sierot. Wówczas (w 1857 roku) napisał regułę dla sióstr franciszkanek Rodziny Maryi. Dzięki temu mogły wstąpić do zakonu aspirantki, dla których nie było miejsc w innych zgromadzeniach. Feliński został wkrótce kapelanem Akademii Duchownej, a w 1860 roku – profesorem filozofii. Nadal pracował na niwie społecznej: zakładał przytułki dla niemowląt i małych dzieci, szpitale dla starszych kobiet prowadzone przez Rodzinę Maryi w Petersburgu, Kurlandii i na Litwie.

Na początku lat 60., po śmierci arcybiskupa Antoniego Fijałkowskiego, powstał wakat na stanowisku arcybiskupa warszawskiego. Szły czasy burzliwe, dlatego margrabia Aleksander Wielopolski potrzebował na tym stanowisku kogoś, kto by mu nie przeszkadzał w pracy nad uspokojeniem nastrojów spiskowych. Zapewne właśnie dlatego postawił na stosunkowo młodego i nieznanego w Królestwie duchownego. Konsekracja odbyła się w Petersburgu, a do swojej stolicy Feliński przybył 9 lutego 1862 roku, w momencie kiedy uczucia patriotyczne sięgały zenitu.

Posługa arcybiskupia odbywała się w bardzo trudnej atmosferze: Feliński musiał przewodzić klerowi niższemu, przychylnemu pracy konspiracyjnej i „czerwonym” radykałom, nie popaść w konflikt z rządem cywilnym i Rosjanami oraz współpracować z umiarkowanym stronnictwem „białych”. Początkowo, by nie zrazić do siebie władz, przeciwstawił się urządzaniu demonstracji patriotycznych w świątyniach, co nie przysporzyło mu popularności. Nakazał otworzyć kościoły sprofanowane przez Rosjan. Jako duchowny głęboko wierzył, że nie zbaczając z kierunku działania zgodnego z sumieniem, oszczędzającego autorytet Kościoła i jego pozycję w społeczeństwie, zdoła ochronić wiernych i duszpasterzy przed krwawą pacyfikacją. W jednej z wypowiedzi stwierdził: „to, co ja dla kraju uczynić mogę, czynię jawnie i przed żadnym stronnictwem nie nakładam maski”.

W krótkim okresie swych rządów, aby podnieść poziom intelektualny duchowieństwa, sprowadził do Królestwa duchownych z Galicji i Poznańskiego. Zreorganizował seminarium stołeczne i Akademię Duchowną. Szerzył kult Najświętszego Sakramentu, popierał bractwa trzeźwości, odnowił nabożeństwo majowe i misje parafialne. Był przeciwny „czerwonym” ze względu na swoje pojęcie patriotyzmu, okupione zesłaniem matki i dorastaniem w warunkach permanentnego zagrożenia katolicyzmu w Rosji Mikołaja I. Uznawał słuszność dążeń niepodległościowych i nie chciał stworzenia w Warszawie prorządowej reprezentacji kleru, mającej firmować politykę caratu. Nie popierał postaw lojalistycznych i uległych wobec Rosji z chwilą, kiedy już trwało powstanie.

Ze względu na bezskuteczność interwencji u namiestnika wielkiego księcia Konstantego Mikołajewicza oraz w Petersburgu w obronie represjonowanych, także spośród duchownych (między innymi kapelana powstańczego, księdza Piotra P. Konarskiego, powieszonego w stroju zakonnym, co równało się hańbie Kościoła), ustąpił z Rady Stanu. W paryskim piśmie „Monitor” opublikowano jego list do Aleksandra II sprzeciwiający się represjom.

Decyzja o jego odwołaniu zapadła w Petersburgu już wcześniej, ale wydarzenie to nastąpiło pod dyskretną eskortą rosyjską w czerwcu 1863 roku. Arcybiskupa uwięziono w Gatczynie jako więźnia stanu. Mimo wielu przesłuchań Feliński odmówił poparcia represyjnej postawy rządu. Powiedział przesłuchującym go urzędnikom: „jest trzeci obóz, co walczy w obronie bezwzględnej prawdy i nieomylnej sprawiedliwości, ale nie karabinem i sztyletem, jeno mieczem Bożego słowa”. Zesłano go do Jarosławia nad Wołgą, gdzie przez kilkanaście lat oddawał się tajnemu kierowaniu archidiecezją i pracy pisarskiej.

Wywiezieniu Felińskiego towarzyszyło poczucie wiernych, że złość i srogość rządu carskiego dotknęły człowieka łagodnego i zupełnie niewinnego, prawdziwego sługę Kościoła. Znalazło to wyraz w okolicznościowej poezji religijnej. Przyczyniło się też do wzrostu, ale już in absentia, jego autorytetu. Leon XIII przekonał go, by zrzekł się rządów archidiecezją. Nastąpiło to 15 marca 1883 roku, po czym przyszło uwolnienie. Papież mianował go biskupem tytularnym Tarsu.

Franciszkanki Rodziny Maryi szerzyły kult arcybiskupa w Galicji i na Bukowinie, gdzie po powrocie z zesłania Feliński zamieszkał jako prosty duszpasterz katolików rzymskich i unitów. Pomagał także księżom sybirakom. Zmarł w opinii świętości 17 września 1895 roku w Krakowie. Pochowano go w Dźwiniaczce na Bukowinie, a ćwierć wieku później jego szczątki spoczęły w Warszawie (najpierw w kościele Świętego Krzyża, a potem w katedrze Świętego Jana).

Feliński zostawił wiele prac teologicznych i ascetyczno-homiletycznych, także wierszy i listów (między innymi Konferencje duchowne, t. I–II, pierwodruk Lwów 1885; Wiara i niewiara w stosunku do szczęścia społecznego, Lwów 1886; Wiedza chrześcijańska i bezbożna wobec zadań społecznych, Lwów 1889; Konferencje o powołaniu, Kraków 1890; Pamiętniki, cz. I–II, Kraków 1897, wyd. II, oprac. E. Kozłowski, Warszawa 1986; Ustawy Rodziny Maryi albo Służebnic Ubogich, Kraków 1888).

 

 

Tekst umieszczony dzięki uprzejmości Muzeum Historii Polski: http://www.muzhp.pl/artykuly/264/najmlodszy-polski-swiety---zygmunt-szczesny-felinski.

Źródło:

H.E. Wyczawski, Arcybiskup Zygmunt Szczęsny Feliński (1822–1895), Warszawa 1985;
E. Kozłowski, Wstęp, [do:] Z.Sz. Feliński, Pamiętniki, Warszawa 1986.

Metryczka:

Podziel się:  

Oceń artykuł:
  Aktualna ocena: 3,3 (głosów: 1350)

Komentarze (0):

Aby dodawać komentarze musisz się zalogować!

Powiązane lokalizacje

Galeria

Droga do świętości. Zygmunt Szczęsny Feliński
Droga do świętości. Zygmunt Szczęsny Feliński

Mapa

Zaloguj się przez Facebook
Connect to your Facebook Account
Logowanie



rejestracja
zapomniałem hasła

Newsletter