Używamy plików cookies, by ułatwić korzystanie z naszych serwisów.
Jeśli nie chcesz, by pliki cookies były zapisywane na Twoim dysku zmień ustawienia swojej przeglądarki. Kliknij "Zamknij" aby zaakceptować naszą Politykę prywatności.

[ Zamknij ]

Wasze wpisy

Okopy księdza Jerzego Popiełuszki

Autor wpisu: Mariusz Derecki
Data publikacji: 12.12.2011
Okres historyczny: PRL 1944-1989

Okopy to niewielka wieś na północnym Podlasiu, w której urodził się ksiądz Jerzy Popiełuszko, kapelan „Solidarności”.

Okopy, w których przyszedł na świat ksiądz Jerzy Popiełuszko, są niewielką wsią położoną około 50 kilometrów na północ od Białegostoku. W centrum Suchowoli tuż przed kościołem pod wezwaniem Świętych Apostołów Piotra i Pawła należy skręcić w kierunku wschodnim. Po lewej stronie miniemy skwer z pomnikiem księdza Jerzego Popiełuszki oraz tęczę będącą elementem ołtarza papieskiego na białostockim lotnisku na Krywlanach z czasu pielgrzymki Jana Pawła II do Polski w 1991 roku. Dalej wąska asfaltowa ulica biegnie wzdłuż niskiej zabudowy, przeplatanej gdzieniegdzie doskonale zachowanymi, wciąż pełnymi uroku drewnianymi domami, pamiętającymi z pewnością pierwszą połowę XX wieku.

Po kilkuset metrach znikają zabudowania i otwiera się przestrzeń z krajobrazem charakterystycznym dla terenów położonych na północ od Białegostoku z falującymi łagodnie wzgórzami, sosnowymi zagajnikami oraz ciemniejącym masywem rozległego lasu, zamykającego horyzont od strony północnej i wschodniej. Te rozległe kompleksy leśne stanowią pozostałość dawnej Puszczy Nowodworskiej, będącej niegdyś częścią Puszczy Grodzieńskiej. Ze szczytu wzniesienia roztacza się zapierający dech w piersiach widok na całą okolicę. Ta część Wysoczyzny Białostockiej nosi nazwę Wysoczyzny Suchowolsko-Janowskiej. Zjeżdżając ze wzgórza, w lesie sosnowym odbijamy ponownie na północ. Wąska asfaltowa szosa wije się między pojedynczymi zabudowaniami i pagórkami porośniętymi lasem sosnowym. Przecinamy strumień o nazwie Olszanka i wyjeżdżamy do rodzinnej miejscowości księdza Jerzego Popiełuszki. Z początku możemy odnieść wrażenie, że wieś jest miejscem dość ponurym, choć drewniana, w większości tradycyjna zabudowa, w tym kilka opuszczonych domostw, przydaje jej niewątpliwej malowniczości. Nie sposób też nie zwrócić uwagi na przydrożne drewniane i żeliwne zabytkowe krzyże.

Podobno Okopy zostały założone przez zamieszkujących te ziemie, co najmniej do XIII wieku, Jaćwingów. Na ich bytność tutaj wskazywałyby między innymi nazwy pobliskich miejscowości – Mała Jatwieź, Duża Jatwieź – około 10–15 kilometrów na zachód, a i sama Suchowola miała się pierwotnie nazywać Suchaja Jatwieź. Z czasem na tereny te zaczęli ściągać osadnicy z ziem etnicznie litewskich, być może nawet ze Żmudzi. Obecnie trudno rozróżnić w nazwach miejscowości elementy jaćwieskie od litewskich. Oba języki wywodzą się z grupy języków bałtyckich. Dlatego w wielu przypadkach nie wiemy tak naprawdę, czy założycielami danej wsi byli Jaćwingowie czy już osadnicy litewscy. Jedno natomiast nie ulega wątpliwości, na ziemiach tych w późnym średniowieczu krzyżowały się wpływy bałtyckie i słowiańskie. Te ostatnie rosły wraz z rozwojem osadnictwa ruskiego z okolic Grodna i Mazowsza. Bałtowie, zarówno potomkowie ocalałych Jaćwingów, jak i Litwini, nierzadko się slawizowali, wskutek czego jeszcze do dziś część mieszkańców tych terenów włada dialektem języka białoruskiego. Wiele toponimów nosi natomiast cechy typowo bałtyjskie, na przykład wsie Skindzierz, Dryga, Kumiała (od słowa kumele w języku litewskim oznaczającego „klacz”) czy bagienne jeziorko Jurdyga w pobliżu Bachmackich Kolonii.

Sama nazwa wsi Okopy ma się wywodzić od występujących w jej pobliżu tajemniczych kurhanów, nazywanych przez miejscową ludność okopami. To właśnie w niej 14 września 1947 roku przyszedł na świat ksiądz Jerzy Popiełuszko. Dwa dni po narodzeniu został ochrzczony w suchowolskim kościele pod wezwaniem Świętych Apostołów Piotra i Pawła. Rodzice zadecydowali o nadaniu mu imienia Alfons, by w ten sposób oddać cześć jego wujkowi – Alfonsowi Gniedziejce, żołnierzowi Armii Krajowej, zamordowanemu przez funkcjonariuszy NKWD, w wieku zaledwie 21 lat. 29 kwietnia 1945 roku wujek księdza Jerzego wraz z pięcioma kolegami, również żołnierzami Armii Krajowej, poniósł śmierć przy próbie odbicia z rąk żołnierzy sowieckich zatrzymanych mieszkańców wsi Grodzisk. Wedle innej wersji o wyborze imienia miała zadecydować mama księdza – Marianna Popiełuszko – która wyczytawszy w żywotach świętych o wielkości i szlachetności świętego Alfonsa, postanowiła uczynić go patronem nowo narodzonego syna.

Ksiądz Jerzy, gdy mieszkał w Okopach, codziennie wyruszał w drogę do odległej o 5 kilometrów Suchowoli, gdzie pobierał naukę w szkole podstawowej, a następnie w liceum ogólnokształcącym, oraz służył jako ministrant w kościele pod wezwaniem Świętych Apostołów Piotra i Pawła. Do Okopów powracał też wielokrotnie w trakcie studiów w Wyższym Seminarium Duchownym w Warszawie oraz podczas posługi kapłańskiej w okolicach Warszawy, i później w samej w Warszawie.

Dzisiejsze Okopy zapewne niewiele się zmieniły od czasów, gdy mieszkał i bywał w nich ksiądz Popiełuszko. Raz na jakiś czas odwiedzają je grupy pielgrzymów, prowadzi do nich też Szlak Rowerowy Błogosławionego Księdza Jerzego Popiełuszki. Naprzeciw domu z jasnej cegły, w którym na świat przyszedł Alfons Popiełuszko, przy skromnej kapliczce został umiejscowiony pamiątkowy kamień z inskrypcją: „Dla upamiętnienia miejsca urodzenia i 10-tej rocznicy męczeńskiej śmierci ks. Jerzemu Popiełuszce Duszpasterzowi ludzi pracy Region Białystok 1994”. W domu naprzeciw wciąż mieszka mama księdza, urodzona w 1920 roku, w nieodległym Grodzisku.

Będąc w Okopach, nie sposób nie zatrzymać się też w Suchowoli, w której tuż przy plebanii w 1986 roku została zorganizowana Izba Pamięci Księdza Jerzego Popiełuszki. Aby obejrzeć pamiątki związane z kapelanem „Solidarności”, warto zawczasu zadzwonić do kancelarii parafialnej, by umówić się na konkretny termin odwiedzin. W dość przestronnym pomieszczeniu w gablotach, na ścianach obejrzymy między innymi drewniany krzyż podarowany księdzu Popiełuszce przez Jana Pawła II, zabytkową zdobioną chrzcielnicę z suchowolskiego kościoła, sutannę kapłana, poduszkę, którą miał ułożoną pod głową w białostockim zakładzie medycyny sądowej, fragment sznura, jakim został spętany przez swoich oprawców, kalendarz otwarty na dacie 19 października z wpisem: „Godzina 18.00. Bydgoszcz” (dzień uprowadzenia i zamordowania księdza po mszy odprawionej w Bydgoszczy), koloratkę, książkę Szara szyjka – nagrodę z czasów nauki w szkole podstawowej – liczne fotografie oraz publikacje poświęcone życiu i nauczaniu błogosławionego. Po Izbie oprowadza nas ksiądz Witold Skrouba – proboszcz parafii Świętych Apostołów Piotra i Pawła, który z prawdziwą pasją odpowiada na wszelkie pytania dociekliwych odwiedzających, dotyczące księdza Popiełuszki, ale też historii Suchowoli i okolicy.

Naprzeciw plebanii, na lewo od kościoła warto też zwrócić uwagę na odnowiony drewniany budynek, w którym mieściła się niegdyś szkoła podstawowa, do której uczęszczał ksiądz Jerzy. Obecnie ma tu swoją siedzibę Urząd Gminy. Tuż za kościołem z kolei znajdują się budynki Liceum Ogólnokształcącego im. Księdza Jerzego Popiełuszki, a na jednym z nich widnieje tablica pamiątkowa informująca o tym, że w szkole tej w latach 1961–1965 „uczył się i wzrastał ksiądz Jerzy Popiełuszko, który w imię miłości do Boga i Ojczyzny głosił »zło dobrem zwyciężaj«”.

W samej Suchowoli i okolicach wciąż jeszcze mieszkają ludzie, którzy doskonale pamiętają księdza Jerzego, czy to z czasów nauki w szkole podstawowej, czy też w liceum ogólnokształcącym. Warto więc nawiązać rozmowę z przypadkowo napotkanymi osobami, by zasięgnąć nieco języka i być może dowiedzieć się o duchownym czegoś, co mogło przecież umknąć autorom licznych publikacji poświęconych księdzu Popiełuszce. A że mieszkańcy Suchowoli są ludźmi niezwykle serdecznymi i życzliwymi, to uprzejmej konwersacji z pewnością nam nie odmówią.

Źródło:

Edmund Burel, Między niebem a ziemią. Suchowola. Kraina księdza Jerzego, Suchowola 2010.
Ewa K. Czaczkowska, Tomasz Wiścicki, Ksiądz Jerzy Popiełuszko, Warszawa 2009.
Edmund Gabrel, Przez wieki. 1591–2005. Suchowola, Suchowola 2005.

Metryczka:

Podziel się:  

Oceń artykuł:
  Aktualna ocena: 3,2 (głosów: 1437)

Komentarze (0):

Aby dodawać komentarze musisz się zalogować!

Powiązane osoby

Galeria

Okopy ks. Jerzego Popiełuszki
Okopy ks. Jerzego Popiełuszki
Okopy ks. Jerzego Popiełuszki
Okopy ks. Jerzego Popiełuszki
Okopy ks. Jerzego Popiełuszki
Okopy ks. Jerzego Popiełuszki
Okopy ks. Jerzego Popiełuszki
Okopy ks. Jerzego Popiełuszki
Okopy ks. Jerzego Popiełuszki
Okopy ks. Jerzego Popiełuszki
Okopy ks. Jerzego Popiełuszki
Okopy ks. Jerzego Popiełuszki
Okopy ks. Jerzego Popiełuszki
Okopy ks. Jerzego Popiełuszki
Okopy ks. Jerzego Popiełuszki
Okopy ks. Jerzego Popiełuszki
Okopy ks. Jerzego Popiełuszki
Okopy ks. Jerzego Popiełuszki

Mapa

Zaloguj się przez Facebook
Connect to your Facebook Account
Logowanie



rejestracja
zapomniałem hasła

Newsletter