Używamy plików cookies, by ułatwić korzystanie z naszych serwisów.
Jeśli nie chcesz, by pliki cookies były zapisywane na Twoim dysku zmień ustawienia swojej przeglądarki. Kliknij "Zamknij" aby zaakceptować naszą Politykę prywatności.

[ Zamknij ]

Wasze wpisy

Wycinanki kurpiowskie

Autor wpisu: Joanna Kobylska
Data publikacji: 16.07.2012

Kurpie – skąd taka nazwa?

Gdzie właściwie znajduje się kurpiowszczyzna?

Czym jest leluja, a czym zazdrostka? 

Grupa etnograficzna osiadła na terenie puszcz mazowieckich, ciągnących się od okolic Ostrołęki ku granicom Litwy, określana jest jako Kurpie. Taka nazwa została im nadana przez sąsiadów, a wywodzi się ona od nazwy butów plecionych z łyka lipowego, w których chętnie chodzili pierwsi mieszkańcy tamtych terenów. Natomiast sami Kurpie początkowo nazywali siebie mianem Puszczaków.

Kurpie zamieszkują Puszczę Zieloną (nazywaną również Kurpiowską lub Zagajnicą) oraz Puszczę Białą, a granica pomiędzy nimi dzieli także region na Kurpie Zielone i Kurpie Białe.

Bagna oraz lasy stanowiły naturalną barierę, która wymuszała od Kurpiów bycie samowystarczalnym. Tyczyło się to również kultury. A jednym z przejawów kurpiowskiej kultury ludowej była wycinanka. Otaczająca puszcza dostarczała pod dostatkiem surowca potrzebnego do produkcji białego papieru, bo ten kolorowany upowszechnił się stosunkowo późno.

Z racji tego, iż materiał na firanki był o wiele droższy od papieru, zaczęto na Kurpiach wycinać zazdrostki i nimi przyzdabiać okna. Co istotne, na Kurpiach wszyscy, bez względu na poziom zamożności, w ten sposób zdobili swoje okna. Niektórzy badacze upatrują genezy kurpiowskich wycinanek w kulturze żydowskiej. Wynika to z tego, iż Żydzi, często zamieszkujący kurpiowskie miasteczka, również wycinankami przyzdabiali okna. Ponadto dla wycinanek obu tych grup wspólny jest motyw drzewa życia.

Zarówno w Puszczy Zielonej, jak i w Puszczy Białej wykształciły się typowe wzory wycinanki kurpiowskiej.

W Puszczy Zielonej wycinano:

Leluje – były to wycinanki w formie drzewek wychodzących z wazonu, gdzie część dolna była mniejsza, a górna była nazywana, z racji swego bogactwa i wielkości, koroną.

Gwiazdy – były to jednokolorowe wycinanki o kształcie koła, często wzbogacano ich środek kolorowymi motywami. Gwiazdy lokowano na bocznych ścianach belek pułapu, które były niebielone, a z czasem umieszczano je na ścianach, nazywając „kołem”.

Kogutki, pawie, konie z jeźdźcami – były to wielobarwne wyklejanki.

Natomiast w Puszczy Białej wycinano przede wszystkim:

Wstęgi – stanowiły kolorową wyklejankę zbudowaną z gwiazdy oraz dwóch pasów papieru, rozwidlających się ku dołowi. Wstęgę wieńczyło koło, które zawsze było w kontrastowych kolorze.

Zielki – miały przypominać kwiaty doniczkowe. Ich podstawa miała kształt trapezu lub krążka, z którego rozchodziły się w górę trzy gałązki zwieńczone kwiatem, sylwetką czy kogutkiem.

Gwiazdy – zazwyczaj były dwubarwne i miały kolisty kształt z motywami rozchodzącymi się promieniście od środka. Jeśli gwiazda była ażurowa, to podklejano pod nią papier w kontrastującym do niej kolorze.

 Filmik - jak zrobić wycinankę kurpiowską?

Bibliografia:

www.kulturaludowa.pl

Metryczka:

Podziel się:  

Oceń artykuł:
  Aktualna ocena: 3,4 (głosów: 357)

Komentarze (0):

Aby dodawać komentarze musisz się zalogować!
Może zainteresują Cię jeszcze:
Zaloguj się przez Facebook
Connect to your Facebook Account
Logowanie



rejestracja
zapomniałem hasła

Newsletter


facebook facebook