Używamy plików cookies, by ułatwić korzystanie z naszych serwisów.
Jeśli nie chcesz, by pliki cookies były zapisywane na Twoim dysku zmień ustawienia swojej przeglądarki. Kliknij "Zamknij" aby zaakceptować naszą Politykę prywatności.

[ Zamknij ]

Wasze wpisy

Sokołowsko - śląskie Davos i miejsce Krzysztofa Kieślowskiego

Data publikacji: 02.12.2013

Sokołowsko - niegdyś znany w całej Europie i najnowocześniejszy na Śląsku kurort leczniczy założony przez dr Brehmera. Już przed 1888 rokiem sanatorium posiadało pocztę i połączenia telefoniczne. W latach 30. XX w. zbudowano tam nieopodal 60-metrową skocznię narciarską. Sokołowsko (dawne Goerbersdorf) było bardzo prestiżowe, nie tylko ze względu na niezwykłe warunki klimatyczne, ale również ze względu na ofertę kulturalną.

 

Pierwsza wzmianka nt. Sokołowska pojawia się w 1357, jako istniejąca wieś założona najprawdopodobniej przez zakon benedyktynów w Broumově. Do końca XV wieku Sokołowsko miało kilku właścicieli.

W 1509 r. Sokołowsko wraz z pd. częścią księstwa świdnickiego nabył hr. von Hochberg, który założył rodową siedzibę w Książu. Do połowy XIX wieku Sokołowsko nie różniło się niczym od innych wsi w dobrach Hochbergów. Zmiana w losach wsi nastąpiła w 1849 r., kiedy na wypoczynek zajechała hr. von Colomb. Zachwycona krajobrazem Sokołowska namówiła swojego szwagra dr Hermanna Brehmera na utworzenie uzdrowiska leczącego metodą hydroterapii Vincenta Priessnitza.

W 1855 r. w Sokołowsku zostało uruchomione pierwsze na świecie specjalistyczne sanatorium dla gruźlików, którym zastosowano nowatorską metodę leczenia klimatyczno-dietetycznego. Na wzór Sokołowska został stworzony ośrodek leczenia gruźlicy w Davos. W późniejszym czasie Sokołowsko zyskało miano “śląskiego Davos”, chociaż to Davos powinno nazywać się “szwajcarskim Sokołowskiem”. Miasteczko było bardzo prestiżowe i znane w Europie nie tylko ze względu na niezwykłe warunki klimatyczne, ale również ze względu na ofertę kulturalną. Na początku XX w. Sokołowsko było znanym w Europie
i najnowocześniejszym na Śląsku kurortem leczniczym.

Założycielem sanatorium był Hermann Brehmer. W roku 1859 dzięki protekcji profesora Schonleina uzyskał od rządu pruskiego koncesję na prowadzenie według własnej metody zakładu leczniczego dla chorych na płuca. Wkrótce po uzyskaniu koncesji Brehmer przystąpił do szeroko zakrojonych prac budowlanych, mających na celu rozbudowę niewielkiego zakładu hydroterapeutycznego hrabiny Colomb.

W roku 1862 wzniesiono pierwsze budynki. Projektantem budowli znany architekt Edwin Oppler. Natomiast założenie parkowe było dziełem samego Brehmera.
W połowie lat siedemdziesiątych XIX wieku do starej części domu kuracyjnego dobudowano mieszkanie doktora Brehmera, ogród zimowy, bibliotekę i wysmukłą wieżę. W końcu lat siedemdziesiątych XIX wieku wzniesiono tak zwany "Nowy Kurhaus". Wszystkie te budowle wzniesione zostały według projektów Opplera.

Wkrótce po założeniu zakład Brehmera stał się niezwykle popularny w całej Europie,
o czym świadczą liczne przewodniki po Gorbersdorfie, wydawane poza Niemcami -
w Budapeszcie, Zurichu, Paryżu, Wiedniu, Warszawie i Petersburgu. Największy napływ gości miał miejsce na przełomie XIX i XX wieku. Już w latach 70-tych liczba chętnych przekraczała możliwości zakładu leczniczego doktora Brehmera. Jeszcze przed śmiercią Brehmera w roku 1889, w Gorbersdorfie powstały dwa dalsze zakłady lecznicze. Na początku XX wieku miejscowość była przygotowana na przyjęcie około tysiąca kuracjuszy.

Po II wojnie światowej nazwę Gorbersdorf zamieniono na Sokołowsko. W ten sposób uczczono pamięć doktora Alfreda Sokołowskiego, który przez lata pełnił obowiązki głównego asystenta doktora Brehmera. W 1908 założył Towarzystwo Przeciwgruźlicze. Przyczynił się do popularyzacji wiedzy o tej chorobie, organizował także akcje profilaktyczne. Dzięki niemu otwarte zostały sanatoria w Zakopanem.
W 1914 roku Uniwersytet Jagielloński przyznał mu tytuł Doktora Honoris Causa.

W latach 70. XX wieku w miejscowość zaczęto przekształcać w ośrodek sportów zimowych dla potrzeb klubów wałbrzyskich, docelowo miał powstać Wojewódzki Ośrodek Sportów Zimowych. Jednak z braku środków finansowych nie wszystko udało się zrealizować. Pozostały tylko trasy biegowe (w tym nartorolkowa), które włączono do Biegu Gwarków. W ostatnich latach uzdrowisko przeżywa regres, oparty na ogólnym kryzysie ekonomicznym. Po II wojnie światowej status wsi, Sokołowsko uzyskało dopiero na początku XXI wieku.

Sokołowsko to miejsce, gdzie Krzysztof Kieślowski spędził dzieciństwo. Przebywając tu jako chłopiec, po raz pierwszy obcował ze sztuką filmową oglądając projekcje
w Kinie "Zdrowie". Sokołowsko to także miejsce, gdzie nakręcił swój pierwszy film dokumentalny pt. "Prześwietlenie".

W nocy z dziesiątego na jedenastego października 2005 roku w budynku dawnego sanatorium dr Brehmera wybuchł pożar, jednak już około godziny 23 mieszkańców pobliskich domów obudził wybuch. Chwilę później w całym obiekcie pojawił się ogień. Spłonęły wszystkie dachy budynku sanatorium. Zapadł się dach jednej z wież strzegących frontowego wejścia. Wszystkie drewniane elementy wschodniego skrzydła sanatorium przestały istnieć, istniejące sklepienia zapadły się.

Odkrycie Sokołowska i jego Genius Loci spowodowało decyzję Fundacji In Situ o przejęciu w 2007 roku spalonych zabytkowych obiektów Sanatoryjnych dr Brehmera, 7 ha parku wraz z Grotą Hermanna oraz KinoTeatru "Zdrowie". Celem fundacji jest przywrócenie im dawnej świetności i nawiązania do tradycji kultywowania zdrowia i kultury w pierwszym Sanatorium w Europie. Podjęto decyzję o stworzeniu w części zabytkowego kompleksu nowej niezależnej instytucji.

Fundacja Sztuki Współczesnej In Situ ratuje odbudowując zniszczony w 2005 pożarem kompleks sanatoryjny tworząc w tym miejscu: Międzynarodowe Laboratorium Kultury oraz Archiwum Twórczości Krzysztofa Kieślowskiego. Co rok organizuje międzynarodowy festiwal filmowy "Hommage 'a Kieślowski" poświęcony jego niezwykłej twórczości.

Laboratorium Kultury to koncepcja stworzenia otwartego miejsca spotkań i forum dialogu różnych dziedzin. Ekspozycje, plenery, warsztaty filmowe, sztuki wizualne, festiwale, sympozja i eksperymenty w dziedzinie kultury i edukacji wypełniają od 2007r. przestrzeń Laboratorium Kultury.

Fundacja In Situ
Od 2007 roku Fundacja In Situ prowadzi z własnych środków odbudowę zabytkowego kompleksu przy wsparciu Ministerstwa Kultury i Dziedzictwa Narodowego Rzeczpospolitej Polskiej oraz Urzędu Marszałkowskiego Województwa Dolnośląskiego. Planowana jest reaktywacja Sanatorium Dr Brehmera, a w tym przywrócenie Sokołowsku statusu uzdrowiska oraz rewitalizacja kompleksu parkowego. Fundacja In Situ sukcesywnie rozwija swoje projekty tj. Festiwal filmowy "Hommage 'a Kieślowski", Izba pamięci dr Brehmera oraz Międzynarodowe Archiwum twórczości Krzysztofa Kieślowskiego.
 

Źródło: Materiały informacyjne Fundacji Sztuki Współczesnej

Podziel się:  

Oceń artykuł:
  Aktualna ocena: 3,3 (głosów: 1169)

Komentarze (0):

Aby dodawać komentarze musisz się zalogować!

Galeria

Sanatorium dr Brehmera w Sokołowsku
Sanatorium dr Brehmera w Sokołowsku
Sanatorium dr Brehmera w Sokołowsku
Sanatorium dr Brehmera w Sokołowsku
Sanatorium dr Brehmera w Sokołowsku
Sanatorium dr Brehmera w Sokołowsku
Sanatorium dr Brehmera w Sokołowsku
Sanatorium dr Brehmera w Sokołowsku
Sanatorium dr Brehmera w Sokołowsku
Sanatorium dr Brehmera w Sokołowsku
Sanatorium dr Brehmera w Sokołowsku

Mapa

Zaloguj się przez Facebook
Connect to your Facebook Account
Logowanie



rejestracja
zapomniałem hasła

Newsletter