Używamy plików cookies, by ułatwić korzystanie z naszych serwisów.
Jeśli nie chcesz, by pliki cookies były zapisywane na Twoim dysku zmień ustawienia swojej przeglądarki. Kliknij "Zamknij" aby zaakceptować naszą Politykę prywatności.

[ Zamknij ]

Wasze wpisy

Ludwik Konarzewski (senior)

Autor wpisu: kamyk11
Data publikacji: 07.04.2014
Okres historyczny: 20-lecie międzywojenne 1918-1939

Ludwik Konarzewski (senior) - malarz, rzeźbiarz i pedagog plastyczny. Był również animatorem życia kulturalnego na Śląsku. Żył w latach 1885-1954.



 

Ludwik Konarzewski urodził się dnia 18 sierpnia 1885 r. w Wilanowie pod Warszawą, zmarł 2 października1954 r. w Istebnej na Śląsku Cieszyńskim. Syn Stanisława Konarzewskiego – muzyka i kompozytora oraz Anny z Malinowskich.

Życie

Swoją edukację artystyczną rozpoczął w Szkole Sztuk Pięknych w Warszawie w 1905 r. Rozmaite koleje losu stały się powodem tego, że rok później znalazł się w Krakowie, gdzie kontynuował studia plastyczne w krakowskiej Akademii Sztuk Pięknych pod kierunkiem m. in. Józefa Mehoffera, Ferdynanda Ruszczyca, Jana Stanisławskiego i przez pewien czas Stanisława Wyspiańskiego.

Na studiach w Krakowie poznał Jana Wałacha, późniejszego znakomitego rysownika, grafika oraz drzeworytnika, który zaprosił go na swój ślub do Istebnej, na rodzinnym Śląsku Cieszyńskim. Podczas pobytu w Istebnej poznał Konarzewski siostrę Jana Wałacha – Jadwigę, z którą ożenił się w 1914 r. Młodzi małżonkowie wyjechali w podróż poślubną do ojca Ludwika – Stanisława na Mazowsze, gdzie zastał ich wybuch I wojny światowej. Tutaj zostali internowani przez władze carskie i zesłani w głąb Rosji, w okolice Buzułuku.

Zobacz obraz Ludwika Konarzewskiego "Poleszuk", Buzułuk (?), 1915 r., ze zbiorów Muzeum w Rybniku.

W miejscu internowania okazało się, że od dłuższego czasu przebywała tam spora grupa Polaków i Litwinów, którzy niewiele wiedzieli o rozwoju sytuacji w kraju. Pobytowi Konarzewskich na zesłaniu towarzyszyły smutne koleje losu, około 1916 r. umiera ich pierworodny syn Stanisław. Ku ich zadowoleniu, w 1918 roku udało im się wrócić do kraju razem z drugim synem - Ludwikiem.


Podczas swojego pobytu w Rosji Ludwik Konarzewski (senior)  sporo malował, a widząc niedolę żyjących tam rodaków, zapragnął również stworzyć kompozycje malarskie, które mogłyby wpłynąć na stan ich świadomości, a także ich poruszyć i pokrzepić. To w głównej mierze skłoniło go do namalowania trzech alegorii patriotyczno – religijnych. Oprócz nich z okresu tego zachowało się najprawdopodobniej tylko kilka obrazów. Opuszczenie miejsca internowania pod koniec 1919 r. z jednej strony umożliwiły a drugiej wymusiły na Konarzewskich, niepokoje związane z rewolucją październikową. Poprzez rozmaite, bardzo często dramatyczne wydarzenia, dotarli po tygodniach do Odessy, by stamtąd, dzięki pomocy miejscowych Polaków i polskich organizacji, poprzez tzw. zieloną granicę na początku 1920 r. przybyć do Lwowa.

 

W poszukiwaniu pracy Ludwik Konarzewski miał zamiar zatrzymać się początkowo w Lublinie, a następnie w Warszawie. Ostatecznie stało się jednak inaczej – napięta sytuacja militarna latem 1920 r., skłoniła Konarzewskich do wyjazdu na południe Polski. Małżonka artysty, mocno stęskniona za rodzinnymi stronami, nakłoniła go do przyjazdu na Śląsk Cieszyński, gdzie przybyli Konarzewscy jeszcze w 1920 r. Najpierw zamieszkali w Ustroniu, gdzie często bywał ksiądz Emanuel Grim proboszcz parafii z Istebnej, który zachęcał Ludwika Konarzewskiego do przyjazdu i przeprowadzki do Istebnej. W końcu, latem 1922 r. Ludwik Konarzewski zakupił niewielki kawałek ziemi w Istebnej – Andziołówce, który od rosnących tam starych buków nazwano Bucznikiem. Tutaj, oboje postanowili wreszcie wznieść swój dom. Przy swoim domu Ludwik Konarzewski tworzy w okresie międzywojennym rodzaj warsztatów artystycznych, które z czasem przekształcają się w nieformalną szkołę plastyczną.

 Zobacz obraz Ludwika Konarzewskiego "Góral z Beskidu Śląskiego" ze zbiorów Muzeum Historycznego w Bielsku - Białej.

W latach 30-tych nastąpił istotny rozwój tych warsztatów, a tym samym szkoły, która stała się zjawiskiem porównywalnym z pierwszymi działaniami Stryjeńskich w Zakopanem - założycieli tamtejszej Szkoły Przemysłu Drzewnego. Warsztaty i szkoła w Istebnej wytwarzały artystyczne elementy wyposażenia wnętrz przeznaczone dla wielu miejsc i gmachów użyteczności publicznej nie tylko na Śląsku Cieszyńskim, ale w całej Polsce, w tym dla wielu kościołów.

 

W 1932 r. zmarła przedwcześnie żona Ludwika Konarzewskiego (seniora) -  Jadwiga z Wałachów. W latach 20-tych we wspomnianej szkole prowadziła zajęcia z zakresu tkactwa artystycznego i koronkarstwa, którego jest współtwórczynią na terenie Istebnej. Nieco wcześniej, mniej więcej w czasach I wojny światowej, za sprawą małżeństwa jej siostry Zuzanny z wójtem Koniakowa – Pawłem Golikiem, tradycje koronkarskie przeniosły się do tej sąsiedniej miejscowości. Zuzanna i Jadwiga Wałach, a także ich trzy pozostałe siostry,  szydełkowania nauczyły się od swojej matki – Jadwigi z domu Gorzołka z Istebnej. Łącznie, działalność istebniańskiej szkoły i warsztatów przyczyniła się znacząco do trwającego po dzień dzisiejszy, jakościowego oraz ilościowego rozwoju ludowego rzemiosła artystycznego w Beskidzie Śląskim, a tym samym także w istotny sposób do budowy tożsamości tych terenów.

 

Niestety, w czasie II wojny światowej pod nieobecność rodziny w Istebnej, budynki szkoły, jak również budynek mieszkalny i pierwszy wzniesiony na terenie Istebnej pensjonat o nazwie „Bucznik”, uległy rozbiórce, na rozkaz władz okupacyjnych. Kiedy Konarzewscy powrócili w 1945 r. na Bucznik, zastali tam jedynie zachowaną z okresu międzywojennego kapliczkę wzniesioną jako wotum za szczęśliwy powrót z wygania do Rosji.

 

Mimo tego i licznych trudności powojennych czasów, postanawili wznowić działalność szkoły plastycznej w Istebnej. Szkoła działała w nowo wzniesionym, po II wojnie światowej, budynku. Dzieci i młodzież uczyły się w niej oprócz malarstwa, rzeźby i rysunku, także ceramiki. Szkoła funkcjonowała jako placówka społeczna do około 1960 r., kiedy była już prowadzona przez syna seniora – Ludwika Konarzewskiego (juniora), jego żonę Joannę i jego siostrę Marię, która nauczała wspomnianej ceramiki. Oprócz nauczania w okresie powojennym w istebniańskiej szkole, Ludwik Konarzewski (junior) przez 30 lat pracował, wraz żoną Joanną, w Rydułtowach koło Rybnika na Górnym Śląsku, jako nauczyciel i współzałożyciel (wraz z ojcem) oraz dyrektor Państwowego Ogniska Plastycznego. Stał się osobowością w znacznym stopniu kształtującą poziom i jakość świadomości plastyczno – estetycznej miejscowej społeczności, podobnie jak ojciec w okresie międzywojennym w Istebnej i poniekąd także na całym Śląsku Cieszyńskim.

 

Szczególnym osiągnięciem artystyczno – pedagogicznym Państwowego Ogniska Plastycznego w Rydułtowach było m.in. ujawnienie i wzmocnienie tamtejszej tradycji rzeźby w węglu. Ludwik Konarzewski (senior) zmarł w 1954 r. w Istebnej. Został pochowany na cmentarzu przy kościele paraf. p.w. Dobrego Pasterza w Istebnej, w którym w 1929 r. stworzył, wraz z Janem Wałachem z Istebnej, polichromię i wystrój rzeźbiarski istniejące do dzisiaj.

      Zobacz film archiwalny z Państwowego Ogniska Plastycznego w Rydułtowach.

Twórczość

Ludwik Konarzewski (senior) namalował około 500 obrazów, głównie pejzaży i portretów oraz kilkadziesiąt alegorii o treściach religijno-narodowych. Pracował nad całymi wnętrzami bądź ich fragmentami w blisko 50 kościołach na terenie całej Polski (w jej granicach międzywojennych) polichromie, ołtarze, rzeźby i chrzcielnice. Ubogacał wystrojem plastycznym także wnętrza świeckie (np. w schronisku na Stożku, czy Szkole Rolniczej w Międzyświeciu k/Skoczowa).

 

Był malarzem, którego osobowość rozwijała w indywidualny sposób sztukę młodopolską, stanowiącą punkt początkowy jego biografii artystycznej. Oprócz neutralnych ideowo pejzaży, w których Ludwik Konarzewski (senior) z całym rozmiłowaniem rozwijał i przejawiał swe umiejętności plastyczne, przedstawiał w swych pracach także tematy narodowe i religijne. Miało to swe źródło także w fakcie, że jego osobowość kształtował schyłkowy okres niewoli Polski, a w tym wpajane mu w domu rodzinnym wartości narodowe i religijne, ale także państwowe i społeczne. Z pewnością wpływ na stan umysłowości i duchowość Ludwika Konarzewskiego (seniora) miało też odzyskanie przez Polskę  niepodległości, które przeżył już w wieku dojrzałym. Doświadczenia te i związane z nimi refleksje, jako artysta utrwalał więc w swych pracach, które tworzył jednak nie wyłącznie jako malarz i rzeźbiarz, ale także jako świadek przyjętych wartości. Ponadto okres międzywojenny, głównie ze względu na charakter zamówień oficjalnych, przynajmniej po części sprzyjał tematyce narodowo-religijnej w sztuce. Jednak Ludwik Konarzewski (senior) także w swych pracach powstałych po II wojnie światowej, nadal przejawiał swoistą i wyraźną tendencję zainteresowania wątkami narodowymi i religijnymi, czego przykładem jest choćby, rozpoczęta w 1953 r., panorama „Obrona Częstochowy” malowana dla klasztoru na Jasnej Górze. O jego preferencjach na rzecz tradycji świadczy także czysto plastyczna strona jego dzieł. Mimo, że stapiał w nową jakość artystyczną elementy sztuki młodopolskiej, pozostał do końca życia wierny formom sztuki tradycyjnej wyznając przy tym prostą lecz i trwałą zasadę, że sztuka łączy w sobie formę i treść, która winna nadto zostać opisana w sposób plastycznie czytelny, co też czynił jako w pełni świadomy twórca.

 

Tworzył malarstwo sztalugowe, polichromie naścienne, witraże, sztukę użytkową – głównie meble. W Beskidzie Śląskim, gdzie osiedlił się w 1922 r., był też apologetą miejscowej i polskiej tradycji w zakresie budownictwa drewnianego. Jego polichromie tworzone z rozmachem we wnętrzach wielu kościołów cechuje wyczucie estetyki otoczenia. Jako malarz celował jednak w pejzażu. W jego pracach, choć nie wolnych przecież od wpływów wybitnych indywidualności pocz. XX w., została jednak autonomicznie wykorzystana estetyka młodopolska, co w konsekwencji złożyło się na autentycznie osobistą wizję natury i człowieka. Prace z zakresu snycerki użytkowej, mimo że najbardziej chyba bliskie młodopolskiej sztuce, stały się jednak także swoistą kroniką zdobnictwa góralskiego Beskidu Śląskiego.

Źródło:

Michał Asanka-Japołł: Malarze pogodnej wsi śląskiej, Ludwik Konarzewski, Świat 1924, nr 52, s. 4. Iwanek Witold, Konarzewska Joanna, Konarzewski Łukasz: Ludwik Konarzewski, [broszura], Wisła, 1985; Józef Golec, Stefania Bojda: Słownik biograficzny Ziemi Cieszyńskiej, t. 2, Cieszyn 1995, s. 100-101 ISBN 83-901-007-0-7. Małgorzata Kiereś: Koronka koniakowska, Istebna 2010, ISBN 978-83-60817-43-8. Dominik Konarzewski: Zanim powstał Zamek, [w:] Zamek Prezydenta Rzeczypospolitej Polskiej w Wiśle pod red. Jacka Purchli, Kraków 2005, s. 45-48 ISBN 83-921543-0-4. Dominik Konarzewski, M. Augustyn: Ludzie Zamku i regionu, [w:] Zamek Prezydenta Rzeczypospolitej Polskiej w Wiśle pod red. Jacka Purchli, Kraków 2005, s. 50 ISBN 83-921543-0-4. Dominik Konarzewski, Michał Kawulok: Od wsi do uzdrowiska. Dziedzictwo architektoniczne Wisły, [w:] Materiały do monografii Wisły pod red. M Kiereś, Wisła 2009, s. 38 i 43 ISBN 978-83-60551-23-3. Dominik Konarzewski: Modernizm i góry. O międzywojennej architekturze miejscowości wypoczynkowych Śląska Cieszyńskiego na przykładzie Istebnej, Ustronia i Wisły, [w:] Oblicza sztuki 20-lecia międzywojennego na obszarze obecnego województwa śląskiego pod. red. Teresy Dudek –Bujarek, Katowice 2011, s. 197-228 ISBN 978-83-88341-58-8. Ludwik Konarzewski: Artystyczne pracownie malarstwa i rzeźby – sztuki kościelnej oraz góralskiej regionalnej, Cieszyn ok. 1930 Łukasz Konarzewski: Ludwik Konarzewski senior, [w:] Ziemia śląska, red. [[Lech Szaraniec]], t. 2, Katowice 1989, s. 47-107 ISSN 0860-6676 Łukasz Konarzewski: Alegorie patriotyczno – religijne Ludwika Konarzewskiego-seniora w malarskim ujęciu Iwony Konarzewskiej na przykładzie obrazów w kościele pw. Dobrego Pasterza w Ustroniu – Polanie, [w:] Jubileusz 25-lecia duszpasterstwa w parafii Dobrego Pasterza pod red. Antoniego Barciaka, Ustroń 2003, s. 76-80 ISBN 83-919571-0-1. Łukasz Konarzewski: Kurtyna Malarska z Ustronia Ustroń 2005, s. 23-26 ISBN 83-911167-6-X. Irena Kontny: Nurty w ściennych dekoracjach malarskich w okresie dwudziestolecia międzywojennego na terenie województwa śląskiego (zarys), [w:] Oblicza sztuki 20-lecia międzywojennego na obszarze obecnego województwa śląskiego pod. red. Teresy Dudek –Bujarek, Katowice 2011, s. 111-134 ISBN 978-83-88341-58-8. T. Krassowski: Wieś dwóch malarzy (J. Wałach i L. Konarzewski), Przewodnik Katolicki 1937, nr 46, s. 757–758 M. i P. Modlińscy: Ołtarz główny – realizacja Ludwika Konarzewskiego, [w:] Polska dusza. Dawna kaplica Prezydentów, kościół Matki Bożej Królowej Korony Polski w Spale, Krosno 2010 s. 52-57 ISBN 978-83-7530-090-1. Antoni Sapota: Czytelnia katolicka Ustroń 2005, s 18-19 ISBN 83-911167-6-X. I. Sławińska: Odwiedziny w Rydułtowach, Śląsk Literacki, Katowice 1954, s. 159-163 Słownik artystów polskich i obcych w Polsce działających (zmarłych przed 1966 r.) pod red. Jolanty Maurin-Białostockiej i Janusza Derwojeda. T. 4. – Wrocław [i in.], 1986, s. 78-80 ISBN 83-04-01983-3. Snoch Bogdan: Górnośląski leksykon biograficzny. – Wyd. 2 (uzupełnione i rozszerzone) Katowice, 2004, s. 166 ISBN 83-85039-79-1. Śląski Słownik Biograficzny. Seria nowa pod red. M. Fazan i F. Serafin, t. 1, Katowice 1999, s. 163-165 ISBN 8322608330. Film: Węgiel i dłuto, temat w Polskiej Kronice Filmowej nr 6/49 z 3 marca 1949 r.; redakcja: Olga Borzechowa, zdjęcia: Henryk Makarewicz, czyta: Andrzej Łapicki; Gniazdo na Buczniku – film dokumentalny, reż. Aleksandra Dendor, TVP/Ośrodek w Katowicach, 1993 r., emisja w 1994 r. w TVP 3 i TVP 2

Metryczka:

Podziel się:  

Oceń artykuł:
  Aktualna ocena: 3,3 (głosów: 1488)

Komentarze (0):

Aby dodawać komentarze musisz się zalogować!

Galeria

Obrazy i goście L. Konarzewskiego-seniora
Obrazy i goście L. Konarzewskiego-seniora
Obrazy i goście L. Konarzewskiego-seniora

Mapa

Zaloguj się przez Facebook
Connect to your Facebook Account
Logowanie



rejestracja
zapomniałem hasła

Newsletter