Używamy plików cookies, by ułatwić korzystanie z naszych serwisów.
Jeśli nie chcesz, by pliki cookies były zapisywane na Twoim dysku zmień ustawienia swojej przeglądarki. Kliknij "Zamknij" aby zaakceptować naszą Politykę prywatności.

[ Zamknij ]

Wasze wpisy

Wielokulturowy szlak nekropolii podlaskich

Autor wpisu: ewa_zwierzyńska
Data publikacji: 10.12.2010

Podlasie zawsze było obszarem pogranicza. Brak naturalnych granic powodował nieustanne przechodzenie regionu z rąk do rąk. Podlasie bywało polskie, litewskie, ruskie, a nawet germańskie. Zapuszczali się tu Jaćwingowie i Krzyżacy, mieszkali Goci i Celtowie. Kultury przenikały się wzajemnie i pozostawiały po sobie liczne ślady, m.in. w postaci nekropolii.

Tatarski mizar w Kruszynianach
 

Zwiedzanie rozpoczynamy we wsi Kruszyniany. Jest to niewielka wioska, położona około 10 km od Krynek. Znajdują się tu tatarski meczet i muzułmański cmentarz, czyli mizar. Tatarzy od kilkuset lat zamieszkują ziemie podlaskie. Sprowadził ich w te okolice w 1679 roku Jan III Sobieski. W zamian za zbrojne wsparcie Rzeczpospolitej nadawał Tatarom ziemie i wioski. Jedną z nich były właśnie Kruszyniany. Do dziś żyje tu kilka osób pochodzenia tatarskiego, które kultywują tradycje i religię swoich ojców. W meczecie odbywają się nabożeństwa. We wsi funkcjonuje gospodarstwo agroturystyczne Tatarska Jurta, prowadzone przez rodowitą Tatarkę – Dżanettę Bogdanowicz. Przygotowuje ona pyszne, tradycyjne tatarskie jadło, którego próbował sam książę Karol podczas wizyty w Polsce.

 
Około 100 m za meczetem znajduje się tatarski cmentarz – mizar. To najstarsza i najciekawsza nekropolia tatarska w Polsce. Jest ona ogrodzona kamiennym murem. Po wejściu na cmentarz przywitają nas nowoczesne nagrobki, przypominające chrześcijańskie, natomiast w głębi znajdują się bardziej wiekowe groby. Najstarsza data, którą można odczytać, to rok 1704.
 
Na najstarszych nagrobkach w ogóle nie ma dat i napisów. Składały się z dwóch kamieni –jeden, większy, kładziono u wezgłowia, drugi, mniejszy – w nogach. Tatarzy byli chowani bez trumien, owinięci jedynie w białe płótno. Wszystkie groby sytuują się w linii wschód-zachód, ponieważ zmarły jest grzebany z twarzą zwróconą w kierunku Mekki. W Dniu Ostatecznym, kiedy zmarli powstaną z martwych, będą mogli udać się prosto przed siebie do świętego miasta.
 
Napisy na nagrobkach zaczynają się pojawiać od XIX wieku. Są to najczęściej urywki z Koranu pisane pismem arabskim. Nie brakuje też epitafiów w językach polskim i rosyjskim, stanowiących fonetyczny zapis arabskich wyrazów. Na wielu grobach widnieją arabskie półksiężyce. Najnowsze nagrobki mają postać kamiennych płyt, na których zostały wyryte złocone napisy.
 
Zabytki tatarskie oraz samych Tatarów odnajdziemy również w Sokółce (Muzeum Kultury Tatarskiej), Bohonikach (meczet, mizar), Malawiczach, Drahlach, a także w Białymstoku.
 
Ewangelicki cmentarz w Supraślu
 
Z Kruszynian przez Krynki wyruszamy do Białegostoku. Po drodze przejeżdżamy przez niewielkie, malownicze miasteczko – Supraśl. Zatrzymamy się tutaj, by obejrzeć kolejną ciekawą nekropolię. Jest to niewielki cmentarz ewangelicki po prawej stronie ulicy, leżący naprzeciwko cmentarza katolickiego. Pochowani są tu ludzie narodowości niemieckiej, głównie przedsiębiorcy i fabrykanci, którzy przybyli na Podlasie w XIX wieku, by rozwijać przemysł sukienniczy i włókienniczy.
 
Podlasie po zaborach znalazło się pod panowaniem Rosji. Gdy carat w 1834 roku wprowadził wysokie cło na towary wwożone na teren Rosji, Podlasie stało się atrakcyjnym miejscem dla fabrykantów, którzy tutaj budowali lub przenosili swoje zakłady. Od tego czasu datuje się gwałtowny rozwój Białegostoku i przyległych miejscowości, w tym Supraśla. Niemieccy biznesmeni i fabrykanci przyjeżdżali i osiedlali się w okolicy całymi rodzinami. I tak do Supraśla zjechały familie Buchholtzów, Zachertów czy Jansenów, którzy oprócz fabryk budowali tu okazałe rezydencje na wzór magnackich pałacyków.
 
Na ewangelickim cmentarzu w Supraślu możemy podziwiać kaplicę grobową Buchholtzów (zbudowaną w 1904 roku, wpisaną na listę zabytków) oraz familii Zachertów z 1885 roku. Nieopodal, w starej części cmentarza znajdziemy inne ewangelickie groby. Ogrodzone kutymi, rdzewiejącymi już płotkami, zarastane przez trawy i chaszcze, w otoczeniu starych drzew i zarośli są malowniczym zakątkiem pełnym nostalgicznego klimatu.
 
Katolicki cmentarz w Wasilkowie
 
Po zwiedzeniu cmentarza w Supraślu kierujemy się nadal na Białystok. We wsi Nowodworce skręcamy w prawo do niewielkiego miasteczka Wasilków. Tutaj, przy wylocie na Kuźnicę, znajduje się kolejny ciekawy cmentarz. Jest to cmentarz katolicki, na którym stoją wielkie, betonowe rzeźby aniołów, Chrystusów, Judaszów, węży, murowane altanki i inne małe formy architektoniczne. Jest to dzieło ks. Rabczyńskiego, który w latach 50. XX wieku, w czasach najgłębszego stalinizmu samodzielnie zaprojektował i umieścił tu rzeźby. Miały one stanowić część wielkiego projektu księdza, który z pobliskiego sanktuarium w Świętej Wodzie chciał uczynić miejsce pielgrzymek na wzór Lourdes. Niedaleko cmentarza znajduje się wzniesienie, na którym stanął kościółek z cudownym obrazem i świętym źródełkiem oraz mnóstwem różnej wielkości krzyży.
 
Kirkut w Białymstoku
 
Z Wasilkowa kierujemy się do Białegostoku. Przy ulicy Wschodniej mieści się największy na Podlasiu cmentarz żydowski. Zajmuje on powierzchnię około 10 ha, znajduje się na nim 6 tysięcy macew. Kirkut jest jednak zaniedbany i zarośnięty przez wysoką trawę i chaszcze. Utworzono go w 1890 roku. Najstarszy nagrobek pochodzi z 1876 roku. Pod koniec XIX cmentarz wieku został otoczony ceglanym murem z bramą.
 
Na kamieniach nagrobnych, czyli macewach, znajdują się napisy hebrajskie, ale też polskie, rosyjskie, niemieckie i w jidysz. Niektóre macewy są bogato zdobione – znajdziemy wykute gwiazdy Dawida, lwy, złamane drzewa, świeczniki. Zostało tu pochowanych wielu Żydów znamienitych rodów.
 
W centralnej części cmentarza znajduje się ohel (namiot), czyli murowana kapliczka wznoszona nad grobami znamienitych osobistości. Białostocki ohel postawiono dla rabina – Chaima Herza Halperna w 1919 roku, ufundowali go Żydzi z Nowego Jorku. Znajduje się tu również pomnik upamiętniający pogrom Żydów z 1906 roku, w którym śmierć poniosło 80 osób. Autorem epitafium, wyrytego na tym pomniku, jest poeta hebrajski Zalman Schneur.
 
Kirkut to pozostałość po licznej społeczności żydowskiej Białegostoku, mieszkającej tu od XVII wieku. Na początku XX wieku Żydzi stanowili 75% mieszkańców miasta. Ostatni pochówek miał miejsce w 1969 roku. Ze względu na wartości artystyczne i historyczne cmentarz został wpisany na listę zabytków.
 
Cmentarz prawosławny w Dubiczach Cerkiewnych
 
Wyjeżdżamy z Białegostoku i kierujemy się na Bielsk Podlaski. W Ploskach przekraczamy Narew i wjeżdżamy na tereny zamieszkane przez ludność wyznania prawosławnego. W Bielsku Podlaskim i okolicznych wioskach znajdziemy urokliwe drewniane cerkiewki, najczęściej pomalowane na niebiesko, oraz całą masę drewnianych krzyży przydrożnych. Celem naszej podróży są Dubicze Cerkiewne, leżące około 20 km na wschód od Bielska. Można tam obejrzeć bardzo interesujący cmentarz prawosławny.
 
Znajdują się na nim charakterystyczne krzyże cementowe odlane jako monolit w drewnianej formie. Większość z nich została pomalowana na kolor niebieski, który w prawosławiu symbolizuje niebo, duchowość i jest kolorem bardzo popularnym. Najczęściej na niebiesko maluje się budowle sakralne – cerkwie, kapliczki, ale też krzyże przydrożne i domy. Na cmentarzu znajduje się kilka bardzo rzadko spotykanych kamiennych krzyży z napisami ze wszystkich czterech stron. Większość krzyży pochodzi z okresu międzywojennego i powojennego.
 
Na najstarszej, obecnie nieużytkowanej części cmentarza zachowały się nieliczne kamienne krzyże z inskrypcjami, pochodzących z 1815 (1845?) roku.

Metryczka:

Podziel się:  

Oceń artykuł:
  Aktualna ocena: 3,1 (głosów: 1431)

Komentarze (2):

AK, 14.12.2010
Przepiękne zdjęcia.

AK, 14.12.2010
Przepiękne zdjęcia.

Aby dodawać komentarze musisz się zalogować!

Galeria

Wielokulturowy szlak nekropolii podlaskich
Wielokulturowy szlak nekropolii podlaskich
Wielokulturowy szlak nekropolii podlaskich
Wielokulturowy szlak nekropolii podlaskich
Wielokulturowy szlak nekropolii podlaskich
Wielokulturowy szlak nekropolii podlaskich
Wielokulturowy szlak nekropolii podlaskich
Wielokulturowy szlak nekropolii podlaskich
Wielokulturowy szlak nekropolii podlaskich
Wielokulturowy szlak nekropolii podlaskich
Wielokulturowy szlak nekropolii podlaskich
Wielokulturowy szlak nekropolii podlaskich
Wielokulturowy szlak nekropolii podlaskich
Wielokulturowy szlak nekropolii podlaskich
Wielokulturowy szlak nekropolii podlaskich
Wielokulturowy szlak nekropolii podlaskich
Wielokulturowy szlak nekropolii podlaskich
Wielokulturowy szlak nekropolii podlaskich

Mapa

Zaloguj się przez Facebook
Connect to your Facebook Account
Logowanie



rejestracja
zapomniałem hasła

Newsletter