Używamy plików cookies, by ułatwić korzystanie z naszych serwisów.
Jeśli nie chcesz, by pliki cookies były zapisywane na Twoim dysku zmień ustawienia swojej przeglądarki. Kliknij "Zamknij" aby zaakceptować naszą Politykę prywatności.

[ Zamknij ]

Wasze wpisy

Zamek Chęciny

Autor wpisu: jakiecudne
Data publikacji: 14.12.2010
Okres historyczny: Średniowiecze V-XV w.

Zamek Chęciny – monumentalna i nieprzystępna warownia wybudowana na początku XIV wieku. Jego budowa jest związana z początkiem eksploatacji okolicznych złóż kruszcowych. W swojej historii był siedzibą starostwa, skarbcem, ciężkim więzieniem oraz rezydencją królewskich wdów. Poważnie uszkodzony przez Szwedów stał się charakterystyczną ruiną górującą na Chęcinami.

 

Budowę zamku w Chęcinach rozpoczęto na przełomie XIII i XIV wieku, a wśród inicjatorów tego przedsięwzięcia najczęściej wymienia się króla czeskiego Wacława II, biskupa Krakowa Jana Muskatę, Mikołaja Sieciesławowicza herbu Odrowąż oraz Władysława Łokietka (przed koronacją). Pierwsza wzmianka o zamku pochodzi z 1306 roku i dotyczy nadania przez Łokietka biskupowi Muskacie warowni wraz z jedenastoma okolicznymi wsiami. Zapis ten został cofnięty i zamek, wraz z tworzącym się miastem, stał się ośrodkiem władzy książęcej, a potem królewskiej. Na początku obejmował tylko obecną część wschodnią – dwie okrągłe wieże z murem w kształcie wieloboku zbliżonego do prostokąta dopasowanego do rzeźby terenu. W latach 1318–1325 dobudowano skarbiec (od strony wschodniej) oraz budynek mieszkalny przy murze północnym.
 
Zamek w Chęcinach pełnił istotną funkcję: zamek często odwiedzał król oraz odbywały się zjazdy rycerstwa w latach: 1310, 1318, 1331, 1333. W 1318 roku – w obawie przed Krzyżakami – zdeponowano tu skarbiec archidiecezji gnieźnieńskiej. Kilkanaście lat później, w czerwcu 1331 roku, w Chęcinach syna królewskiego uczyniono rządcą Wielkopolski, wprowadzono jednakowe prawa, sądy i monetę jako wyraz zjednoczenia kraju, uchwalono przystąpienie do wojny z Krzyżakami, a po zakończeniu zjazdu rycerstwo polskie ruszyło pod Płowce. Wydarzenie to uważa się za początek parlamentaryzmu polskiego.
 
Za czasów panowania Kazimierza Wielkiego zamek stał się siedzibą starostów grodowych i rezydencją rodzin królewskich. Przebywała tu księżniczka Adelajda, niepłodna druga żona Kazimierza, zesłana „za karę” przez rozczarowanego męża. Fakt ten świadczy, że król nie przepadał za zamkiem. Po śmierci władcy na zamku mieszkała jego siostra Elżbieta, przez krótki czas sprawująca rządy w kraju w imieniu swojego syna Ludwika Węgierskiego. Rezydentki na zamku otrzymały jako uposażenie dochody starostwa chęcińskiego. Król rozbudował zamek o budynek mieszkalny od strony północnej oraz przedbramie, nad którym potem nadbudowano kaplicę.
 
Za Jagiellonów funkcje militarne i rezydencjonalne zamku rozszerzono o więzienne. W 1386 roku został tu uwięziony przyrodni brat Władysława Jagiełły, Andrzej Wingold, za bunt przeciw królowi. Od 1409 roku  był tu przetrzymywany za swoje tchórzostwo, czyli szybkie poddanie Krzyżakom zamku Bobrownik, Warcisław z Gotartowic (odzyskał rycerski honor podczas bitwy po Grunwaldem). Po zmaganiach grunwaldzkich w Chęcinach uwięziono wielu Krzyżaków. Po bitwie pod Komorowem zatrzymano tu Michała Küchmeistera von Sternberg – późniejszego wielkiego mistrza krzyżackiego. W czasie morowej zarazy w 1425 roku w „bezpiecznym” zamku na polecenie króla przebywała jego czwarta żona Zofia z synem Władysławem. Więźniem w Chęcinach był także Hincza z Rogowa podejrzany o romans z żoną Jagiełły Zofią (w 1427 roku królową oskarżono o niewierność małżeńską. Skazano, niesłusznie, jak się wkrótce okazało sześciu rycerzy. Szybko wrócili oni do łask królewskich, a za całą intrygą być może stał zakon krzyżacki).
 
W 1465 roku na zamku wybuchł groźny pożar, a od drugiej połowy XVI wieku, czyli momentu kiedy wyprowadziła się królowa Bona, zamek chęciński zaczął tracić swój blask i świetność. Kolejny pożar miał miejsce w połowie XVI wieku, a starosta Stanisław Dębiński, aby przywrócić używalność zamku, dokonał tylko najistotniejszych prac remontowych. 34 lata po wyjeździe Bony, z obawy przed kolejnym pożarem księgi ziemskie powiatu chęcińskiego przeniesiono z zamku do kościoła.
 
Zamek został zniszczony w XVII wieku. W 1607 roku, podczas rokoszu Zebrzydowskiego, spalono twierdzę i ograbiono zbrojownię. Skala zniszczeń wynikała nie tylko z uwarunkowań militarnych, lecz także z osobistej nienawiści Zebrzydowskiego do starosty chęcińskiego Stanisława Branickiego. Dzięki zabiegom tego ostatniego zamek wyremontowano. Twierdza została splądrowana ponownie w 1655 roku przez Szwedów oraz w 1657 roku przez sprzymierzonego z nimi księcia Siedmiogrodu Jerzego Rakoczego. Warownia przestała być rezydencją starostów i została opuszczona w 1707 roku po jej kolejnej dewastacji przez Szwedów.
 
Po tych wydarzeniach zamek opustoszał. Po raz ostatni działa zamkowe wystrzeliły w 1787 roku na wiwat króla Stanisława Augusta Poniatowskiego wjeżdżającego do miasta. Od tego czasu mury średniowiecznej warowni służyły okolicznym mieszkańcom jako źródło materiałów budulcowych. W latach I wojny światowej ruiny były wykorzystywane przez wojska rosyjskie. Wtedy to w wyniku austriackiego ostrzału artyleryjskiego wieże zostały poważnie uszkodzone. W okresie międzywojennym drobne prace konserwatorskie nie zatrzymały niszczenia zamku. W czasie II wojny światowej zagrożeniem dla zamku była eksploatacja kamienia z Góry Zamkowej na budulec dróg w Generalnym Gubernatorstwie Eksploatację wstrzymano, co uchroniło zamkowe mury przed zawaleniem. Po II wojnie światowej odbudowano ruiny zamku (między innymi w latach 1948–1949 – baszty, 1959–1960 – mury), a zamek został wpisany do rejestru zabytków kategorii pierwszej.

 

Źródło:

 

Braun Juliusz, Chęciny i okolice. Przewodnik, Warszawa 1979.
Hadamik Czesław, Zamek królewski w Chęcinach: archeologiczne przesłanki do kwestii jego genezy i pierwotnej funkcji, [w:] Późnośredniowieczne zamki na terenie dawnego województwa sandomierskiego, red. nauk. L. Kajzer, Kielce 2005.

Kowalczewski Sylwester, Góry Świętokrzyskie. Przewodnik turystyczny, Warszawa 1957.
Mirowski Roman, Chęciński album, Kielce 2008.

 

Metryczka:

Podziel się:  

Oceń artykuł:
  Aktualna ocena: 3,5 (głosów: 882)

Komentarze (3):

AS, 16.12.2010
Piękne zdjęcia, aż chce się tam pojechać!

AK, 16.12.2010
Ech... pojechać tam...

kinia, 16.12.2010
naprawdę cudne gratuluję

Aby dodawać komentarze musisz się zalogować!

Powiązane lokalizacje

Powiązane tagi

Galeria

Zamek Chęciny
Zamek Chęciny
Zamek Chęciny
Zamek Chęciny
Zamek Chęciny
Zamek Chęciny
Zamek Chęciny
Zamek Chęciny

Mapa

Zaloguj się przez Facebook
Connect to your Facebook Account
Logowanie



rejestracja
zapomniałem hasła

Newsletter