Używamy plików cookies, by ułatwić korzystanie z naszych serwisów.
Jeśli nie chcesz, by pliki cookies były zapisywane na Twoim dysku zmień ustawienia swojej przeglądarki. Kliknij "Zamknij" aby zaakceptować naszą Politykę prywatności.

[ Zamknij ]

Wasze wpisy

Odkrycia Jana z Kolna

Autor wpisu: Pikuliński Michał
Data publikacji: 16.12.2010

Z Kolnem wiąże się podanie o Janie z Kolna – legendarnym podróżniku, odkrywcy Ameryki.

 

Janowi z Kolna legenda przypisuje odkrycie Ameryki na wiele lat przed Kolumbem. Dyskusja na temat tego, komu przyznać palmę pierwszeństwa, pozostaje otwarta. Niemniej mieszkańcy Kolna mocno wierzą w to, że podróżnik, który jako pierwszy ujrzał Nowy Świat, pochodził z ziemi kolneńskiej.
 
Najwcześniejsze doniesienia o żeglarzu Janie pochodzą z drugiej połowy XVI wieku. Najstarszą pisemną wzmiankę odnotowano w 1553 roku. Po raz pierwszy polskie pochodzenie zostało przypisane Janowi w 1570 roku przez Francuza Franciszka de Belleforesta: „aby się nie zdawało, że zbyt pochlebiam swoim i daję szczutka w nos historii, (...) należy pokrótce ukazać, komu należy się sława odkrycia tego kraju borealnego. Nie przysługuje ona Hiszpanowi, Portugalczykowi ani Francuzowi, gdyż Polak to Jan Scolnus dotarł tam”.
 
Wkrótce potem, w 1599 roku, potwierdził to Flamand Korneliusz Wytfielt: „Zaszczyt ponownego odkrycia tej ziemi przypadł Janowi Scolnus, Polakowi, który, żeglując w roku 1476, wypłynął poza Norwegię, Grenlandię, Fryzlandię, wpłynął na Morze Północne i dopłynął pod samym kręgiem polarnym do owych ziem Labradoru i Estotilandii”. O Janie z Kolna wspomina także Joachim Lelewel w Historii geografii i odkryć z 1813 roku: „Jan Szkolny (Scolnus) – Polak, wraz z Krystianem – królem duńskim, w roku 1476 odkrył cieśninę Anjan i ziemię  Laboratoris (Labrador), będąc trzecim z Europejczyków, co Amerykę odkryli przed Kolumbem”.
 
W kilka lat później w kolejnej rozprawie Lelewel sprostował nazwisko żeglarza: „Odkrycie to 1476 r., Jana Scolnus przyznaję Janowi z Kolna czyli de Colno. Polakowi z małego miasta mazowieckiego Prusom pogranicznego”. Jan z Kolna stał się natchnieniem dla wielu artystów – pisał o nim Żeromski, pojawiał się na obrazach Matejki, Łyżwańskiego, stał się także tematem dzieła Żurakowskiego.
 
Jan z Kolna jako bohater literacki występuje między innymi w następujących utworach:
Derdowski Hieronim, Kaszuba pod Widnem;
Fenikowski Franciszek, Pierścień z łabędziem;
Fenikowski Franciszek, Dumna legenda;
Łuszczewska Jadwiga, Panienka z okienka;
Waligórski Andrzej, Legenda o Janie z Kolna;
Wasilewska Wanda, Legenda o Janie z Kolna;
Żeromski Stefan, Wiatr od morza.

 

Źródło:

 

Furdyna Jacek,Scolvus’ Discovery of Labrador, [w:] „Polish American Studies”, 1952 nr 3–4, s. 65–77.
Haiman Mieczysław, Ślady polskie w Ameryce. Szkice historyczne, Chicago 1938.
Lelewel Joachim, O odkryciu Ameryki przez Jana z Kolna, [w:] „Orędownik Naukowy” 1842.
Olszewicz Bolesław, O Janie z Kolna domniemanym polskim poprzedniku Kolumba, [w:] „Przegląd Geograficzny” 1933, s. 51–65.
Pertek Jerzy, Polacy na morzach i oceanach. Do roku 1795, t. 1, Poznań 1981.
Sielikow A., Czy Kolumb był Polakiem?, [w:] „Tygodnik Kulturalny” 1971, nr 40.
Słabczyński Wacław, Polscy podróżnicy i odkrywcy, Warszawa 1998.
Tazbir Janusz, Rzeczpospolita szlachecka wobec wielkich odkryć geograficznych, Warszawa 1973.
Tazbir Janusz, Szlachta a konkwistadorzy. Opinia staropolska wobec podboju Ameryki przez Hiszpanię, [w:] tegoż, Sarmaci i świat, Kraków 2001.

Yarmolinsky Avrahm, A Pre-Columbian Discoverer of America? Was John Scolvus a Pole?, [w:] „Bulletin of the New York Public Library” 1932.

 

Metryczka:

Podziel się:  

Oceń artykuł:
  Aktualna ocena: 3,3 (głosów: 1025)

Komentarze (1):

PK, 17.12.2010
Pieknie

Aby dodawać komentarze musisz się zalogować!

Powiązane osoby

Powiązane lokalizacje

Powiązane tagi

Galeria

Kolno - miasto Jana z Kolna
Kolno - miasto Jana z Kolna
Kolno - miasto Jana z Kolna
Kolno - miasto Jana z Kolna

Mapa

Zaloguj się przez Facebook
Connect to your Facebook Account
Logowanie



rejestracja
zapomniałem hasła

Newsletter