Używamy plików cookies, by ułatwić korzystanie z naszych serwisów.
Jeśli nie chcesz, by pliki cookies były zapisywane na Twoim dysku zmień ustawienia swojej przeglądarki. Kliknij "Zamknij" aby zaakceptować naszą Politykę prywatności.

[ Zamknij ]

Wasze wpisy

Jan Brzękowski. Z drugiego szeregu pierwszej Awangardy

Autor wpisu: Filip Makowiecki
Data publikacji: 21.12.2010

Jan Brzękowski, korzystający również z pseduonimów Jan Bereta i Jan Jarmott, urodził się 18 grudnia 1903 roku w Wiśniczu Nowym koło Bochni. Jego ojciec był właścicielem apteki.

 

Młody Brzękowski uczył się w gimnazjum w Nowym Sączu, a później – w Bochni. W 1920 roku wziął udział w akcji plebiscytowej na Górnym Śląsku i odbył służbę w armii ochotniczej. W 1921 roku został studentem Uniwersytetu Jagiellońskiego. Studiował równolegle farmację na Wydziale Farmaceutycznym oraz filologię polską i romańską na Wydziale Humanistycznym. W 1927 roku obronił pracę doktorską Legenda Don Juana i jej wpływ na literaturę polską, pisaną pod kierunkiem Stanisława Windakiewicza.
 
W czasie studiów dołączył do Koła Artystyczno-Literackiego wydającego „Dodatek Koła Arytstyczno-Literackiego” do czasopisma „Twórczość Młodej Polski”. Brzękowski samodzielnie redagował również efemeryczne pisemko „Tygodnik Akademicki”, którego jedyny numer ukazał się w 1924 roku. W tym czasie zorganizował razem z Józefem Edwardem Dutkiewiczem, Julianem Przybosiem i Janem Alfredem Szczepańskim „powszechny mityng w sprawie sztuki”, podczas którego proklamował „negatywizm” oraz zachęcał do dwuletniego „postu twórczego”. 16 marca 1924 roku wystąpił wspólnie z Adrianem Czermińskim i Janem Alfredem Szczepańskim podczas Wieczoru Trzech w Starym Teatrze. Wydarzenie to stało się okazją do spotkania Brzękowskiego z Tadeuszem Peiperem, ktory wkrótce zaprosił młodego poetę do redagowania drugiej serii „Zwrotnicy” w latach 1926–1927.
 
W 1928 roku Brzękowski wyjechał do Paryża, by studiować na Sorbonie oraz École du Journalisme. Pracował również jako sekretarz Towarzystwa Wymiany Literacko-Artystycznej między Polską a Francją oraz w paryskiej redakcji Polskiej Agencji Telegraficznej. Między 1930 a 1931 rokiem wydawał wraz z Wandą Chodasiewicz-Grabowską dwujęzyczne pismo „L’Art Contemporain – Sztuka Współczesna”. W latach 30. zaangażował się również w działalność grupy a.r. (skrót rozwijano jako „artyści rewolucyjni” lub „awangarda rzeczywista”). Tuż przed wybuchem wojny dostał pracę w ambasadzie polskiej i wraz z nią ewakuował się do Vichy. W latach 1940–1941 działał w Komitecie Centralnym Polskiego Czerwonego Krzyża, podczas wojny był również związany z ruchem oporu we Francji. W 1940 poślubił franuską rzeźbiarkę Suzanne de Lamer. W okresie powojennym pracował krótko jako attaché ambasady rządu londyńskiego, a od 1947 roku kierował zakładami uzdrowiskowymi w Amélie-les-Bains, których współwłaścicielką była jego żona. Od 1964 roku mieszkał w Paryżu, gdzie zmarł 3 sierpnia 1983 roku.
 
Brzękowski debiutował w 1923 roku w „Dodatku Koła Artystyczno-Literackiego” wierszami utrzymanymi w stylistyce młodopolskiej. Debiutem książkowym był tomik Tętno z 1925 roku napisany już po poznaniu Peipera i w dużej mierze realizujący postulaty ojca polskiej awangardy. W 1929 roku ukazał się tom na katodzie, który Przyboś określił jako „pierwszy dokument surrealizmu w Polsce”. W 1931 roku Brzękowski ogłosił tom tekstów programowych Poezja integralna, jednak trudno znaleźć punkty wspólne między założeniami teoretycznymi Brzękowskiego a jego praktyką twórczą. W 1933 roku poeta wydał tomik w drugiej osobie, w 1936 roku zaciśnięte usta, w 1946 – Razowy epos. W 1931 roku ukazała się jeszcze jego powieść Bankructwo profesora Muellera. Po wojnie Brzękowski wydał m.in. tomiki odyseje w 1948 roku, 18 coplas i Przyszłość nieotwartą w 1959 roku, Spotkanie rzeczy ostatecznych w 1970 roku, Nową kosmogonię w 1972 roku.

 

Źródło:

 

J. Brzękowski, W Krakowie i w Paryżu. Wspomnienia i szkice, Kraków 1975.
A. Płauszewski, Realizacja teoretycznych postulatów awangardy krakowskiej w poezji Jana Brzękowskiego, Łódź 1966.

D. Walczak-Delanois, Inne oblicze awangardy: o międzywojennej poezji Jana Brzękowskiego, Jalu Kurka i Adama Ważyka, Poznań 2001.

 

Metryczka:

Podziel się:  

Oceń artykuł:
  Aktualna ocena: 3,3 (głosów: 1057)

Komentarze (0):

Aby dodawać komentarze musisz się zalogować!

Powiązane lokalizacje

Galeria

Jan Brzękowski. Z drugiego szeregu pierwszej Awangardy

Mapa

Zaloguj się przez Facebook
Connect to your Facebook Account
Logowanie



rejestracja
zapomniałem hasła

Newsletter