Używamy plików cookies, by ułatwić korzystanie z naszych serwisów.
Jeśli nie chcesz, by pliki cookies były zapisywane na Twoim dysku zmień ustawienia swojej przeglądarki. Kliknij "Zamknij" aby zaakceptować naszą Politykę prywatności.

[ Zamknij ]

Wasze wpisy

Śladami białostockich synagog

Autor wpisu: annaschatz
Data publikacji: 21.12.2010

W Białymstoku przed II wojną światową funkcjonowało co najmniej 59 synagog i domów modlitwy. Według innych przypuszczeń mogło być ich nawet ponad 100. Do końca lat 60. ubiegłego wieku, jedna z trzech ocalałych do dnia dzisiejszego synagog -  Synagoga Cytronów, była główna synagogą miasta. Wraz z następstwami antysemickiej polityki władz PRL, jaka miała miejsce w latach 60., a także bezpośrednio na skutek zajść Marca 1968 roku, znaczna część członków białostockiej diaspory wyemigrowała z Polski w latach 1967–1972. Białostocka gmina żydowska nie odrodziła się nigdy więcej. Niemniej Synagoga Piaskower, Synagoga Cytronów oraz Synagoga Beit Szmuel stanowią piękne, ciche świadectwo żydowskiej przeszłości miasta.

 

Synagoga Piaskower w Białymstoku to synagoga znajdująca się w przy ulicy Pięknej 3. Zbudowana w 1893 roku na miejscu starej bożnicy, mieściła szkołę religijną "Talmud Tora". Zdewastowana przez hitlerowców, została odbudowana po zakończeniu wojny.   W synagodze mieścił się ośrodek gminy żydowskiej,  a od roku 1948 -  Towarzystwo Społeczno-Kulturalne Żydów w Polsce. Budynek został opuszczony w 1968 roku. Po remoncie działało w nim Biuro Papierów Akcydensowych i dom kultury. Po pożarze gmachu w 1989 roku odremontowała go firma Wersal Podlaski i umieściła w nim swoje biura. Synagoga jest obecnie siedzibą Białostockiego Towarzystwa Esperantystów i Fundacji Zamenhofa. Scianę dawnej synagogi zdobi tablica pamiątkowa w językach polskim i hebrajskim.Synagoga jest jednym z punktów otwartego w czerwcu 2008 roku Szlaku Dziedzictwa Żydowskiego w Białymstoku, opracowanego przez grupę doktorantów i studentów Uniwersytetu w Białymsotku – wolontariuszy Fundacji Uniwersytetu w Białymstoku.

 

Synagoga Beit Szmuel w Białymstoku (z hebr. Dom Szmuela) znajduje się przy ulicy Branickiego 3, w pobliżu rzeki Białej. Zbudowana w 1902 roku, została nazwana ‘Beit Szmuel’ na cześć  białostockiego rabina, wybitnego działacza syjonistycznego Samuela Mohilewera. Po zakończeniu wojny zrujnowany budynek synagogi  gruntownie przebudowano z przeznaczeniem na kino, a następnie na klub i halę sportową. W latach późniejszych mieścił się w niej ośrodek szkoleniowy Komendy Wojewódzkiej Policji w Białymstoku. Obecnie jest siedzibą Białostockiego Klubu Sportowego Hetman. Od strony podwórza zachowało się sześć oryginalnych półokrągłych  okien oraz apsyda na Aron ha-kodesz w ( synagodze szafa ołtarzowa, służąca do przechowywania rodału,  czyli ozdobna drewniana skrzynka w której przechowywane są zwoje Tory). Na jednej ze ścian znajduje się tablica pamiątkowa w języku polskim i hebrajskim o treści: "Tu była Boźnica żydowska im. Wielkiego Rabina Shmuela Mohilewera". Synagoga Beit Szmuel jest również  jednym z punktów Szlaku Dziedzictwa Żydowskiego w Białymstoku.

 

Budynek  byłej Synagogi Cytronów  mieści się przy ulicy Ludwika Waryńskiego 24a. Od 1945 roku do końca lat 60.  była główną synagogą białostockiej diaspory.

Zbudowana w latach 1936-1939 z inicjatywy i funduszy rodziny Cytronów, została uroczyście otwarta w obecności władz miejskich i wojewody białostockiego, jeszcze przed wybuchem II wojny światowej. W latach okupacji pełniła swoje funkcje nielegalnie na obszarze białostockiego getta . Do końca lat 60. służyła niewielkiej Kongregacji Wyznania Mojżeszowego w Białymstoku jako główna modlitewnia, miejsce akademii żałobnych i przedstawień teatralnych. Po likwidacji kongregacji była przez wiele lat siedzibą lokalnej spółdzielni krawieckiej, a od roku1993 mieści Galerię im. Sleńdzińskich.

 

Synagogi, zwane też w Polsce bożnicami, oprócz oprócz funkcji religijnych służą również celom świeckim społeczności. W przeszłości były siedzibami gmin (kahałów), bankami, salami zgromadzeń, odbywały się w nich sądy rabinackie, a podróżujący Żydzi mogli się w nich posilić i przenocować. Centrum synagogi stanowi kazalnica - bima. To na niej podczas nabożeństwa odczytywane są zwoje Tory i stąd kantor intonuje modlitwy. We wschodniej ścianie, wskazującej kierunek Świątyni Jerozolimskiej, wbudowana jest aron ha-kodesz - święta szafa, w której przechowywana jest Tora.

Metryczka:

Podziel się:  

Oceń artykuł:
  Aktualna ocena: 3,5 (głosów: 865)

Komentarze (0):

Aby dodawać komentarze musisz się zalogować!

Powiązane lokalizacje

Galeria

Śladami białostockich synagog
Śladami białostockich synagog

Mapa

Zaloguj się przez Facebook
Connect to your Facebook Account
Logowanie



rejestracja
zapomniałem hasła

Newsletter