Używamy plików cookies, by ułatwić korzystanie z naszych serwisów.
Jeśli nie chcesz, by pliki cookies były zapisywane na Twoim dysku zmień ustawienia swojej przeglądarki. Kliknij "Zamknij" aby zaakceptować naszą Politykę prywatności.

[ Zamknij ]

Wasze wpisy

Białostockie synagogi dawniej i dziś

Autor wpisu: annaschatz
Data publikacji: 21.12.2010

Przed II wojną światową, w Białymstoku funkcjonowało co najmniej 59 synagog i domów modlitwy. Jedna z trzech ocalałych do dnia dzisiejszego - Synagoga Cytronów, była główną synagogą miasta do końca lat 60. ubiegłego wieku. W wyniku antysemickiej polityki władz PRL i bezpośrednio na skutek zajść Marca 1968 roku, znaczna część członków lokalnej diaspory wyemigrowała z Polski w latach 1967–1972. Białostocka gmina żydowska nie odrodziła się nigdy więcej. Niemniej Synagoga Piaskower, Synagoga Cytronów oraz Synagoga Beit Szmuel stanowią dziś piękne, ciche świadectwo żydowskiej przeszłości miasta.

Synagoga Piaskower przy ulicy Pięknej 3, zbudowana w 1893 roku na miejscu starej bożnicy, mieściła szkołę religijną "Talmud Tora". Zdewastowana przez hitlerowców, została odbudowana po zakończeniu wojny.  W synagodze mieścił się ośrodek gminy żydowskiej,  a od roku 1948 -  Towarzystwo Społeczno-Kulturalne Żydów w Polsce. Budynek został opuszczony w 1968 roku. Po remoncie działało w nim Biuro Papierów Akcydensowych i dom kultury. Po pożarze gmachu w 1989 roku odremontowała go firma Wersal Podlaski i umieściła w nim swoje biura. Synagoga jest obecnie siedzibą Białostockiego Towarzystwa Esperantystów i Fundacji Zamenhofa. Ścianę synagogi zdobi tablica pamiątkowa w językach polskim i hebrajskim. Synagoga jest jednym z punktów otwartego w 2008 roku Szlaku Dziedzictwa Żydowskiego w Białymstoku, opracowanego przez grupę doktorantów i studentów Uniwersytetu w Białymstoku – wolontariuszy Fundacji Uniwersytetu w Białymstoku.

Synagoga Beit Szmuel (z hebr. Dom Szmuela) znajduje się przy ulicy Branickiego 3, w pobliżu rzeki Białej. Zbudowana w 1902 roku, nazwana ‘Beit Szmuel’ na cześć białostockiego rabina, wybitnego działacza syjonistycznego Samuela Mohilewera. Po zakończeniu wojny zrujnowany budynek synagogi  gruntownie przebudowano z przeznaczeniem na kino, a następnie klub i halę sportową. W latach późniejszych mieścił się w niej ośrodek szkoleniowy Komendy Wojewódzkiej Policji.  Obecnie jest siedzibą Białostockiego Klubu Sportowego Hetman. Od strony podwórza zachowało się sześć oryginalnych, półokrągłych  okien oraz apsyda na Aron ha-kodesz w ( synagodze szafa ołtarzowa, służąca do przechowywania rodału,  czyli ozdobna drewniana skrzynka w której przechowywane są zwoje Tory). Na jednej ze ścian znajduje się tablica pamiątkowa w języku polskim i hebrajskim o treści: "Tu była Bożnica żydowska im. Wielkiego Rabina Shmuela Mohilewera". Synagoga Beit Szmuel jest również  jednym z punktów Szlaku Dziedzictwa Żydowskiego w Białymstoku.

Budynek dawnej Synagogi Cytronów  mieści się przy ulicy Ludwika Waryńskiego 24a. Od 1945 roku do końca lat 60. była główną synagogą białostockiej diaspory. Zbudowana w latach 1936-1939 z inicjatywy i funduszy rodziny Cytronów, została uroczyście otwarta w obecności władz miejskich i wojewody białostockiego, jeszcze przed wybuchem II wojny światowej. W latach okupacji pełniła swoje funkcje nielegalnie na obszarze białostockiego getta . Służyła również niewielkiej Kongregacji Wyznania Mojżeszowego w Białymstoku jako główna modlitewnia, miejsce akademii żałobnych i przedstawień teatralnych. Po likwidacji kongregacji była przez wiele lat siedzibą lokalnej spółdzielni krawieckiej, a od roku 1993 mieści Galerię im. Sleńdzińskich. Obowiązkowy punkt Szlaku Dziedzictwa Żydowskiego w Białymstoku.

Synagogi, zwane też w Polsce bożnicami, oprócz funkcji religijnych służą również celom świeckim społeczności. W przeszłości były siedzibami gmin (kahałów), bankami, salami zgromadzeń, odbywały się w nich sądy rabinackie, a podróżujący Żydzi mogli się w nich posilić i przenocować. Centrum synagogi stanowi kazalnica - bima. To na niej podczas nabożeństwa odczytywane są zwoje Tory i stąd kantor intonuje modlitwy. We wschodniej ścianie, wskazującej kierunek Świątyni Jerozolimskiej, wbudowana jest aron ha-kodesz - święta szafa, w której przechowywana jest Tora.

Metryczka:

Podziel się:  

Oceń artykuł:
  Aktualna ocena: 3,2 (głosów: 1427)

Komentarze (0):

Aby dodawać komentarze musisz się zalogować!

Powiązane lokalizacje

Galeria

Białostockie synagogi
Białostockie synagogi
Białostockie synagogi

Mapa

Zaloguj się przez Facebook
Connect to your Facebook Account
Logowanie



rejestracja
zapomniałem hasła

Newsletter