Używamy plików cookies, by ułatwić korzystanie z naszych serwisów.
Jeśli nie chcesz, by pliki cookies były zapisywane na Twoim dysku zmień ustawienia swojej przeglądarki. Kliknij "Zamknij" aby zaakceptować naszą Politykę prywatności.

[ Zamknij ]

Wasze wpisy

Świętokrzyskie Świniary – historia wsi

Autor wpisu: barbara_simon
Data publikacji: 29.12.2010

Nazwa wsi Świniary wywodzi się jeszcze z czasów piastowskich. Mieszkańcy trudnili się hodowlą świń, których dostarczali na dwór książęcy. Nazwa wsi pochodzi właśnie od wykonywanego przez nich zawodu.

Pierwsza wzmianka o Świniarach z 1214 roku mówi o wsi Suinarowo, kolejna – z 1326 roku – wymienia z imienia plebana tamtejszej parafii – ks. Mikołaja. Ale parafia mogła tu istnieć już w XIII wieku. Wieś opisuje Długosz w swoich kronikach. W 1440 roku znajdował się tu drewniany kościół, dziedzicem był Zakrzewski herbu Jelita, a plebanem – ks. Maciej z Błogiego. Było tu wtedy 12 łanów kmiecych, zagrodnicy i karczma. Istniał też folwark rycerski, który oddawał dziesięcinę miejscowemu kościołowi.
 
W 1508 roku wieś należała do pana Parchockiego, a w połowie XVI wieku przeszła w ręce dziedzica Jana Polanowskiego, który zamienił miejscowy kościół na zbór protestancki. W 1579 roku wieś miała trzech właścicieli: Pawła Biechowskiego, Stanisława Dembińskiego i Sebastiana Sadłę. Nowy kościół katolicki na miejscu zboru zbudowano w 1610 roku, ale został on zniszczony podczas najazdu wojsk siedmiogrodzkich w 1657 roku. Kolejną świątynię zbudował w 1668 roku ks. Stanisław Brzeszkowski. Ten kościół, wprawdzie rozbudowywany i remontowany, przetrwał do dziś. Równocześnie z kościołem postawiono też dzwonnicę.
 
W 1728 roku wybudowano plebanię i szpital, ale uległy one zniszczeniu podczas pożaru, który wybuchł od uderzenia pioruna.
 
Na początku XIX wieku właścicielem wsi był Stanisław hrabia Wodzicki, a po 1843 roku – jego syn Franciszek. Stanisław był wojewodą Królestwa Polskiego i prezesem senatu Rzeczypospolitej Krakowskiej (1815–1831), a jego syn – oficerem Wojska Polskiego i kawalerem orderu Virtuti Militari.
 
W 1827 roku wieś liczyła 38 domów i 306 mieszkańców. W 1881 roku odnotowano, że Świniary to wieś i folwark przy drodze z Korczyna do Pacanowa. Znajdowały się tu kościół i szkoła początkowa. Obecną plebanię w 1922 roku wybudował ksiądz Paweł Wołoszyn za kwotę 8 milionów marek.
 
Historia Świniar nierozerwalnie łączy się z tzw. ,,ruskim szlakiem”. Ten trakt handlowy łączący Kraków z Sandomierzem pełny rozkwit osiągnął za czasów Władysława Jagiełły, który niejednokrotnie przemierzał go, udając się z Krakowa na Litwę, zatrzymywał się często w zamku w Nowym Mieście Korczynie.
 
Obecnie Lubelskie Stowarzyszenie Turystyki Kulturowej ,,Zachód–Wschód” pragnie reaktywować ten historyczny jagielloński szlak z Krakowa do Wilna przez Nowe Brzesko, Koszyce, Opatowiec, Nowy Korczyn, Świniary, Połaniec, Osiek, Koprzywnicę, Sandomierz, Zawichost, Dzierzkowice, Urzędów, Bełżyce, Lublin, Ostrów Lubelski, Parczew, Łomazy, Brześć, Kamieniec, Wołkowysk i Raduł. Mimo usilnych starań nie udało nam się ustalić ściślejszych powiązań ze Świniarami Władysława Jagiełły (poza szlakiem przejazdu) czy też królowej Jadwigi, która częściej nawet niż jej mąż gościła na korczyńskim zamku.
 
Sporo ciekawostek o Świniarach można znaleźć w książce Heleny Kręt pt. Jadwiga i Jagiełło w Nowym Mieście Korczynie. Czytamy tam m.in., że „w nieodległych Świniarach kasztelan krakowski Prandota zbudował kościół dający początek parafii, powierzając go opiece świętego Wacława”. Zapewne nie była to parafia bogata, bo, jak czytamy dalej, „w 1326 roku zbierający świętopietrze papiescy kolektorzy zapisali, że pleban za Świniar: »nic nie miał i nic nie dał«”.
 
Biedną świniarską parafię wspierał biskup Jan Grot, który przyznał jej dziesięcinę z Włosnowic, Parchocina i folwarku Kruszyce (część Piestrzca). Właścicielem Świniar był wtedy Warsz z Miechowa.
 
W książce został też opisany spór, jaki toczył Pielgrzym z Węgleszyna (dziedzic Świniar od 1399 roku) z Piotrem Wyszem, biskupem krakowskim, o granicę między Świniarami a Piestrzcem. Sąd w tej sprawie, w obecności licznych świadków, odbył się na Wawelu przed obliczem Władysława Jagiełły i królowej Jadwigi.
 
Po dawnej świetności, oprócz XVII-wiecznego kościoła pw. św. Stanisława Biskupa i Męczennika, pozostało wiele kapliczek i świątków. Wśród nich do najciekawszych należą: Chrystus Frasobliwy (latarniowa kapliczka na wysokiej, trzymetrowej kolumnie toskańskiej datowana na pierwszą połowę XVII wieku) oraz odnowiona w 2010 roku figura Matki Bożej Różańcowej z Dzieciątkiem, św. Katarzyną Sieneńską i św. Dominikiem.
 

Według tradycji Kościoła św. Dominik był pierwszym propagatorem różańca. Znana jest dominikańska legenda, iż w 1212 roku na wyspie Albi Matka Boża ukazała się Dominikowi i podarowała mu różaniec. Z czasem zaczęto ukazywać św. Dominika wraz ze św. Katarzyną ze Sieny, najbardziej czczoną przedstawicielką dominikanek. Tak właśnie jest z figurą na placu kościelnym w Świniarach, która powstała w 1694 roku na pamiątkę ustanowienia modlitwy różańcowej. Ustawienie barokowej rzeźby jest zapewne związane z akcją kontrreformacyjną, gdyż kościół w Świniarach był przez pewien czas zborem protestanckim.

Metryczka:

Podziel się:  

Oceń artykuł:
  Aktualna ocena: 3,3 (głosów: 1589)

Komentarze (0):

Aby dodawać komentarze musisz się zalogować!

Powiązane lokalizacje

Powiązane tagi

Mapa

Zaloguj się przez Facebook
Connect to your Facebook Account
Logowanie



rejestracja
zapomniałem hasła

Newsletter