Używamy plików cookies, by ułatwić korzystanie z naszych serwisów.
Jeśli nie chcesz, by pliki cookies były zapisywane na Twoim dysku zmień ustawienia swojej przeglądarki. Kliknij "Zamknij" aby zaakceptować naszą Politykę prywatności.

[ Zamknij ]

Wasze wpisy

Bielsk Podlaski - najstarsze miasto Podlasia

Autor wpisu: ewa_zwierzyńska
Data publikacji: 30.12.2010

Bielsk Podlaski jest miastem tak starym, że jego początki rozpływają się w mrokach historii. Niewątpliwie na Podlasiu jest miastem najstarszym. Już za panowania Piastów wchodził w skład państwa polskiego.

 

Jego początki niektórzy wiążą z osobą ruskiego księcia Jarosława Mądrego, który w 1030r. miał założyć ten gród. Niektóre wykopaliska archeologiczne wykazują jednak, że jeszcze przed Jarosławem Mądrym istniała tu osada ludzka. Po raz pierwszy w materiałach pisanych wzmianka o Bielsku pojawia się w „Latopisie Halicko – Wołyńskim” który stwierdza, że w roku 1253 Bielsk był już „starą osadą”. W tym czasie Bielsk był miastem ruskim. W I połowie XIV wieku wchodzi w skład Wielkiego Księstwa Litewskiego i staje się najważniejszym miastem Podlasia.

 

W tym czasie na sztucznie usypanym wzniesieniu stoi tu już drewniany zamek, ogrodzony wałem i fosą. Początkowo pełni on funkcję obronną. Zatrzymują się w nim królowie Polscy, przejeżdżający tędy na polowania do pobliskiej Białowieży. Zwożono do niego upolowaną zwierzynę, którą ćwiartowano i solono, a następnie ładowano do beczek uprzednio dostarczonych przez miejscowych bednarzy.

 

W bielskim zamku planowano podpisanie „unii lubelskiej”, ale niestety 22 lipca 1564 roku w najwyższą kondygnację uderzył piorun i zamek doszczętnie spłonął. Stało się to w czasie, gdy w Bielsku na sejmie przebywał Zygmunt August. Kronikarz opisuje, iż oglądał on pożar siedząc wierzchem na koniu obok królewskich stajni, które znajdowały się u zbiegu obecnych ulic Zamkowej i Poniatowskiego.

 

Zamku nigdy już nie odbudowano. Pozostało po nim wzniesienie nazywane przez bielszczan „Górą Zamkową” lub „Łysą Górką”. Miejsce to leżące wśród zieleni nad rzeką Białą jest zaciszne i ma specyficzny klimat. Zimą na sankach szaleją tu dzieci, a latem często można spotkać zakochane pary lub młodzież, która ukryta przez natrętnym wzrokiem przechodniów czuje się tu dobrze.

 

Wiek XVI i XVII przyniosły miastu wiele zniszczeń. Na nowo Bielsk zaczął rozkwitać w wieku XVIII kiedy to jego odbudową zajął się Jan Klemens Branicki, a następnie Izabela Branicka. Za jej przyczyną zbudowano w centrum ratusz miejski. Jego budowę skończono w 1797 roku. Ratusz wieńczy wieża z czterema zegarami, co podkreśla barkowy charakter budowli. Na szczycie umieszczono wykutego z blachy owada na pamiątkę plagi szarańczy, która nawiedziła w tym czasie Podlasie.

 

Ratusz był kilkakrotnie przebudowywany, ale przetrwał do naszych czasów. Umiejscowiony na rozległym placu otoczony był drewnianą zabudową charakterystyczną dla kresowych miasteczek. Ta urokliwa, klimatyczna architektura urzekła twórców filmu „Znachor”, którzy część zdjęć nakręcili właśnie w Bielsku Podlaskim. Pamiątką po tej filmowej przygodzie jest nazwa jednego ze sklepików - „Znachor”, w którym kręcone były sceny z udziałem Anny Dymnej.

 

Na placu wokół ratusza od dawien dawna odbywały się czwartkowe targi, na które masowo zjeżdżała okoliczna ludność. Takie targi odbywały się tu jeszcze po wojnie. Obecnie w ratuszu mieści się Muzeum Okręgowe, a z przepięknej, starej zabudowy pozostała tylko wschodnia pierzeja. Tym niemniej w tym zabytkowym, średniowiecznym układzie architektonicznym odnajdziemy ślady jego dawnej świetności.

 

Większość bielszczan zapytana o najważniejsze zabytki w mieście wskazałaby zapewne ratusz i „Łysą górkę”, ale według mnie klucz do serca tego miasta leży właśnie w tej niepozornej, pięknej drewnianej architekturze, którą większość przechodniów mija obojętnie. Nagryziona zębem czasu powoli odchodzi w przeszłość, a przecież w dawnych czasach była wizytówką i duszą tego miasta.

 

Podróżnik włoski Alessandro Guagnini napisał w swojej „Kronice sarmacji europejskiej” o Bielsku tak: ”Bielsk – miasto drewniane, najprzedniejsze na Podlasiu, ciągnie się długim ciągiem wzdłuż gościńca litewskiego”.

 

Drewniana architektura świecka i sakralna stanowi cechę charakterystyczną Podlasia. Sporo drewnianych, pięknie zdobionych domów i cerkiewek odnajdziemy w wioskach rozsianych wokół Bielska. W samym Bielsku niestety – jest ich coraz mniej. Zabytkowe domy opuszczone i nieremontowane obracają się w ruinę, by w końcu zniknąć z krajobrazu. Nieliczne, drewniane domy możemy jeszcze obejrzeć na ulicach: Poniatowskiego, Narutowicza, Kościuszki, Sienkiewicza, Zamkowej i kilku innych. Warto się też wybrać na ul. Hołowieską, gdzie odnajdziemy drewniany dwór z II połowy XIX wieku, wybudowany przez Andrzeja Smulskiego na miejscu wcześniej istniejącego dworu starościńskiego.

 

Cennymi obiektami architektonicznymi są drewniane cerkwie. Na ulicy Mickiewicza odnajdziemy jedyną w kraju drewnianą cerkiew, która pełni jednocześnie funkcję soboru. Jest cerkiew św. Michała Archanioła, pochodząca 1789 roku. Zbudowana jest na planie krzyża greckiego wpisanego w ośmiobok. W wystroju świątyni dominują trzy ikonostasy: główny z 1875 r. oraz dwa boczne z 1862 roku. Znajdują się w nich bardzo cenne, stare ikony m.in. Zbawiciela i Bogarodzicy wykonane na lipowych deskach osadzone w carskich wrotach, ikona Chrztu Pańskiego w ołtarzu głównym, a bocznych – św. Apostołów Piotra i Pawła. Takie same obrazy znajdują się również na dzwonie odlanym w 1627 roku. Cenną ikoną jest Ikona Bożego Narodzenia z połowy XVII wieku. Od 1991 r. przy cerkwi działa jedyne w Polsce Policealne Studium Ikonograficzne.

 

Najstarszą cerkwią w Bielsku jest cerkiew Narodzenia Przeczystej Bogurodzicy na ul. Jagiellońskiej. Początkowo cerkiew stała na wzniesieniu obok drewnianego zamku, ale w 1562 roku została przeniesiona w obecne miejsce. Znajduje się w niej ikona Bogarodzicy z początku XVI wieku.

 

W latach 90.XX wieku powstała w Bielsku nowa, okazała cerkiew. Jest to cerkiew Zaśnięcia Najświętszej Maryi Panny przy ul. Mickiewicza 179. Zbudowana na planie krzyża greckiego, posiada pięć kopuł. W środku możemy podziwiać piękny, współczesny ikonostas.

 

Zabytkowe kościoły katolickie to Kościół NMP z góry Karmel z 1641 roku wraz z zabudowaniami klasztornymi, gdzie obecnie mieści się szkoła muzyczna oraz kościół farny zbudowany w 1783 roku.

 

Bielsk był zawsze miastem pogranicza, w którym mieszały się różne kultury, języki i wyznania. Obecnie w Bielsku Podlaskim znajduje się pięć cerkwi prawosławnych i cztery kościoły katolickie, co dobrze oddaje proporcje zamieszkującej je ludności, bowiem około połowy mieszkańców to prawosławni, utożsamiający się w większości z kulturą białoruską. Ta kultura podtrzymywana przez kolejne pokolenia bielszczan jest wciąż żywa. Aby zaczerpnąć trochę jej bogactwa warto odwiedzić Muzeum Małej Ojczyzny założone przez historyka i etnografa Doroteusza Fionika.

 

Metryczka:

Podziel się:  

Oceń artykuł:
  Aktualna ocena: 3,3 (głosów: 1697)

Komentarze (0):

Aby dodawać komentarze musisz się zalogować!

Powiązane lokalizacje

Galeria

Bielsk Podlaski - najstarsze miasto Podlasia
Bielsk Podlaski - najstarsze miasto Podlasia
Bielsk Podlaski - najstarsze miasto Podlasia
Bielsk Podlaski - najstarsze miasto Podlasia
Bielsk Podlaski - najstarsze miasto Podlasia
Bielsk Podlaski - najstarsze miasto Podlasia
Bielsk Podlaski - najstarsze miasto Podlasia
Bielsk Podlaski - najstarsze miasto Podlasia
Bielsk Podlaski - najstarsze miasto Podlasia
Bielsk Podlaski - najstarsze miasto Podlasia
Bielsk Podlaski - najstarsze miasto Podlasia
Bielsk Podlaski - najstarsze miasto Podlasia
Bielsk Podlaski - najstarsze miasto Podlasia

Mapa

Zaloguj się przez Facebook
Connect to your Facebook Account
Logowanie



rejestracja
zapomniałem hasła

Newsletter