Używamy plików cookies, by ułatwić korzystanie z naszych serwisów.
Jeśli nie chcesz, by pliki cookies były zapisywane na Twoim dysku zmień ustawienia swojej przeglądarki. Kliknij "Zamknij" aby zaakceptować naszą Politykę prywatności.

[ Zamknij ]

Wasze wpisy

Aleksander Maciesza

Autor wpisu: AK
Data publikacji: 24.11.2010
Okres historyczny: 1800-1914

Urodził się na dalekiej Syberii, ale ostatnich dni dożył w Płocku, jako jeden z najbardziej dlań zasłużonych mieszkańców. Z wykształcenia lekarz, z zamiłowania antropolog i archeolog, z poczucia obowiązku patriotycznego wybitny pedagog i społecznik, regionalista. 

 

Doktora Aleksandra Macieszę, choć żył w wieku XX, bez wątpienia można nazwać człowiekiem renesansu.

Krąg jego zainteresowań obejmowało wszystko, co związane z medycyną, kulturą, nauką, ale również sztuką, był bowiem bardzo wprawnym fotografem. Szczęściem dla miasta Płocka, życiowe losy właśnie tu pozwoliły mu osiąść i działać na rzecz Płockiego Mazowsza i jego mieszkańców.

Przeczytawszy w tygodniku „Kraj” ogłoszenie o wolnym wakacie lekarza więziennego w mieście gubernialnym nad Wisłą nie wahał się ani chwili. Szczęściem posadę otrzymał i 25 kwietnia 1901 roku przybył do Płocka wraz z matką i bratem. Z miejsca zaczął udzielać się społecznie. Ponieważ poza medycyną, jego wielką pasją była nauka, wraz z ks. Tomaszem Kowalewskim, Adamem Grabowskim i Aleksandrem Zalewskim postanowili wskrzesić działające w Płocku przez zaledwie 10 lat towarzystwo naukowe.

„Zamiłowanie i zapał do badań i pracy regionalnej szczególnie nabrałem po bliższym poznaniu dziejów pierwszego Towarzystwa Naukowego Płockiego, które istniało już od r.1820 do r. 1830. Było ono instytucją wybitnie regionalistyczną.(…)Przy pierwszej sposobności postaraliśmy się powtórnie powołać do życia te instytucje pod dawną nazwą.”

W ramach działalności szybko nawiązano kontakty z podobnymi instytucjami, m.in. z Polskim Towarzystem Krajoznawczym i Warszawskim Towarzystwem Naukowym. Jego prezes, prof. Władysław Konopczyński namawiał Macieszę do skupienia się na badaniach regionu mu najbliższego – ziemi płockiej.

„W Niemczech każda niemal prowincja posiada swoje Towarzystwo historyczne albo archeologiczne – u nas niwa historii leży odłogiem. Brak monografii wyczerpujących większych miast w Polsce, brak dziejów ziemi mazowieckiej i innych… Odtworzyć ich przeszłość mogą tylko miejscowe towarzystwa … Czy nie byłoby zatem rzeczą pożądaną , aby właśnie TNP zapoczątkowało prace nad historią lokalną?”

Tak też się stało. Dr Aleksander Maciesza w swoich badaniach skupiał się głównie na ziemi guberni płockiej. Wraz z lekarzem z Płońska, Leonem Rutkowskim, zajął się badaniami antropologicznymi – w 1914 roku badali mieszkańców dawnej Puszczy Przasnyskiej. Opracowali na jego podstawie tezę o pokrewieństwie puszczan przasnyskich i mieszkańców Łomżyńskiego, wykluczając jednocześnie niesłowiańskie pochodzenie Kurpiów. Niedługo potem Maciesza opublikował swoją rozprawę poświęconą fizjografii ziemi dobrzyńskiej. Prowadził też liczne badania  antropologiczne ludności dawnego Mazowsza oraz antropogeograficzne przyczyny powstania tych typów.

Był również kolekcjonerem obiektów archeologicznych, część z których znajduje się w zbiorach płockiego muzeum, którego założenie również zainicjował.

Za swoje zasługi w dziedzinie nauki i zaangażowanie został prezesem Płockiego Towarzystwa Naukowego i piastował to stanowisko w latach 1907-1945.

Był również jednym ze znanych pedagogów, który położył podwaliny pod pierwszą szkołę z polskim językiem wykładowym – Gimnazjum Polskie Polskiej Macierzy Szkolnej. Piastował w nim stanowisko nauczyciela higieny i lekarza szkolnego.

 W chwilach wolnych chwilach fotografował ziemię płocką i pisał o fotografii polskiej. W 1939 przystąpił do napisania opracowania jej historii od 1839 roku. W ukończeniu dzieła przeszkodziła mu jednak wojna, wkrótce po której zmarł. Dzieło zostało dokończone 30 lat później przez płocczanina Wiesława Dyśkiewicza i wydane nakładem Płockiego Towarzystwa Naukowego.

Aleksander Maciesza piastował także liczne urzędy publiczne. W latach 1917 -1919 był kolejno burmistrzem i prezydentem miasta Płocka. Posiadał także stopień majora Wojska Polskiego, w którym był lekarzem polowym. Szczególnie zasłużył się podczas bitwy o obronę Płocka przed bolszewikami ratując życie rannych w miejscowym szpitalu. Jako lekarz szerzył wiedzę z zakresu higieny, był również członkiem honorowym wielu towarzystw lekarskich

Za swoje zasługi został odznaczony Krzyżem Oficerskim Orderu Odrodzenia Polski.

 

Źródło:

Towarzystwo Naukowe Płockie, red. Z. Kurszewski, A. Kansy „Dr Aleksander Maciesza (1875-1945) w 130. rocznicę urodzin i 60. rocznicę śmierci”, 2006, Płock.

Metryczka:

Podziel się:  

Oceń artykuł:
  Aktualna ocena: 3,2 (głosów: 1380)

Komentarze (0):

Aby dodawać komentarze musisz się zalogować!

Powiązane osoby

Powiązane lokalizacje

Galeria

Aleksander Maciesza

Mapa

Zaloguj się przez Facebook
Connect to your Facebook Account
Logowanie



rejestracja
zapomniałem hasła

Newsletter