Używamy plików cookies, by ułatwić korzystanie z naszych serwisów.
Jeśli nie chcesz, by pliki cookies były zapisywane na Twoim dysku zmień ustawienia swojej przeglądarki. Kliknij "Zamknij" aby zaakceptować naszą Politykę prywatności.

[ Zamknij ]

Wasze wpisy

Franz Pabel

Autor wpisu: Uczniowie Gimnazjum im. M. Kopernika w Radkowie, wpis powstał w ramach programu CEO Ślady przeszłości (2009), oprac. Agnieszka Nowakowska
Data publikacji: 25.11.2010
Okres historyczny: Oświecenie XVIII w.

Franz Pabel urodził się w Karłowie (niem. Carlsberg) – wiosce założonej zaledwie 43 lata wcześniej przez cesarza Karola VI u stóp góry Szczeliniec Wielki (niem. Große Heuscheuer, czes. Velká Hejšovina). W wieku 17 lat pomagał majorowi Gustawowi von Rauch, oficerowi wojska pruskiego, w przygotowaniu budowy fortu Karola na górze Ptak. Miała ona umocnić granicę prusko-austriacką na wypadek wojny. W trakcie prac budowlanych żołnierze przygotowali drogę wiodącą na szczyt Szczelińca. Obiekty obronne wizytował w 1790 roku sam król pruski Fryderyk Wilhelm II wraz z księżniczkami i liczną świtą. Jego przewodnikiem po Szczelińcu Wielkim był Franz Pabel. Wycieczka króla zapoczątkowała modę na spacery po górze. Zdobyli ją m.in. Johann Wolfgang Goethe i John Quincy Adams, szósty prezydent Stanów Zjednoczonych. W latach 1813–1851 Szczeliniec Wielki odwiedziło 60 tysięcy turystów.

Franz Pabel włączył się w propagowanie turystyki po Szczelińcu. Z jego inicjatywy wykonano trasę turystyczną z 665 kamiennych stopni, udostępniano kolejne partie szczytu – np. punkt widokowy na Fotelu Pradziada. W 1815 roku zbudowano pod Szczelińcem letnią chatkę dla turystów, a w 1845 roku otwarto schronisko turystyczne w stylu tyrolskim, nazywane Szwajcarką (Schweitzerei). Do obowiązków XIX-wiecznego przewodnika po Szczelińcu należało zapewnienie gościom możliwie dużej liczby atrakcji. Tylko on mógł otwierać drewnianą bramę, która zamykała wejście na górę. Często prowadził on gości na szczyt przed świtem, żeby mogli stamtąd – zgodnie z romantyczną modą – podziwiać wschód słońca. Pokazywał też zwiedzającym Dzwoniący Kamień, który znajdował się przed wejściem na północne tarasy widokowe. Widoki z tej strony oglądano przez kolorowe szkiełka, aby wrażenia były jeszcze ciekawsze. W pobliżu urwiska przewodnik strzelał z pistoletu lub moździerza, żeby wywołać echo. Pabel nadał nazwy większości form skalnych na szczycie. On też wprowadził zwyczaj wpisywania się gości do księgi pamiątkowej. Wykorzystując prowadzoną przez siebie kronikę, opracował do druku historię udostępniania Szczelińca, która ukazała się pod tytułem Krótka historia uprzystępnienia Szczelińca wspomniana przez przewodnika po Szczelińcu sołtysa Franciszka Pabla i doczekała się trzech wydań.

W uznaniu dla jego zasług w 1813 roku król Fryderyk Wilhelm III mianował Pabla na oficjalne stanowisko przewodnika i kasjera Szczelińca. Była to pierwsza nominacja na przewodnika górskiego nie tylko w historii Sudetów, lecz także w Europie. Pabel został też sołtysem Karłowa. Prowadził działalność przewodnicką do późnej starości, w sezonie letnim na szczyt Szczelińca wchodził nawet trzy lub cztery razy dziennie.

Źródło:

Góra Stanisław, Z dziejów Szczelińca i Karłowa, Karłów 2005.

Metryczka:

Podziel się:  

Oceń artykuł:
  Aktualna ocena: 3,3 (głosów: 1031)

Komentarze (0):

Aby dodawać komentarze musisz się zalogować!

Powiązane osoby

Powiązane lokalizacje

Galeria

Franz Pabel

Mapa

Zaloguj się przez Facebook
Connect to your Facebook Account
Logowanie



rejestracja
zapomniałem hasła

Newsletter