Mapa Kultury - Konopnicka w Żarnowcu

Używamy plików cookies, by ułatwić korzystanie z naszych serwisów.
Jeśli nie chcesz, by pliki cookies były zapisywane na Twoim dysku zmień ustawienia swojej przeglądarki. Kliknij "Zamknij" aby zaakceptować naszą Politykę prywatności.

[ Zamknij ]

Wasze wpisy

Konopnicka w Żarnowcu

Autor wpisu: Uczniowie Zespołu Szkół Ponadgimnazjalnych nr 4 w Krośnie, oprac. Paulina Sygnatowicz
Data publikacji: 26.11.2010
Okres historyczny: 1800-1914

Na zachód od Krosna, niedaleko stacji kolejowej Jedlicze, nad rzeką Jasiołką, leży Żarnowiec. W środku miejscowości, na skarpie, tuż nad rzeką, w otoczeniu malowniczego parku stoi dworek. Dziś mieści się w nim Muzeum Marii Konopnickiej. Gdy wejdziemy na werandę, zobaczymy drewnianą tablicę, a na niej napis: „W tym dworku mieszkała w latach 1903–1910 pisarka polska Maria Konopnicka”. Dworek z otaczającym go parkiem został ofiarowany poetce w ćwierćwiecze jej działalności pisarskiej.

Ósmego września 1903 roku Maria Konopnicka wyruszyła pociągiem z Krakowa, aby zamieszkać w dworku w Żarnowcu, ofiarowanym jej przez naród. Miejscowa ludność zgotowała poetce gorące powitanie: „W Jaśle – na granicy powiatu – wystąpiły władze miejskie, sokolstwo całe, w paradzie – gimnazjum, szkoły wydziałowe, stan nauczycielski – i kilka tysięcy publiki. Mowy, bukiety, muzyka, szpaler sokołów i gimnazjalistów, a przy tym upał nie do wytrzymania” – pisała w liście do syna Jana.

Od tej chwili  ta pełna uroku, typowo polska siedziba ziemiańska z przylegającym do niej parkiem o powierzchni 3,5 ha stała się dla Konopnickiej miejscem szczególnym. Tutaj poetka spędzała wiosenne i letnie miesiące, odpoczywając od światowego życia (zimą przebywała w Krakowie i Lwowie).

Odbywała częste wycieczki, odwiedzała ruiny zamku odrzykońskiego, bywała w Krośnie i Dukli. Podróżowała powozem, niekiedy jednak przesiadła się na rower, co budziło zgorszenie statecznych włościan.

Lubiano ją. Składała i przyjmowała sąsiedzkie wizyty, pomagała chłopskim dzieciom, niektórych kształciła na swój koszt. Ludzie przychodzili do niej z prośba o radę, pomoc lekarską lub na pogawędkę.

W białym dworku, w cieniu stuletnich drzew, przyjmowała elitę świata literackiego. Gościli tu: Henryk Sienkiewicz, Stanisław Wyspiański, Lucjan Rydel, Kazimierz Przerwa-Tetmajer i inni twórcy tego okresu. Na co dzień pracowała, prowadziła korespondencję, pielęgnowała kwiaty.

Prawdopodobnie w Żarnowcu poetka ukończyła jeden z najsłynniejszych swoich wierszy, Rotę (1908), do której muzykę skomponował Feliks Nowowiejski. Również w dworku żarnowieckim pisała dzieło życia – poemat z dziejów emigracji chłopskiej – Pan Balcer w Brazylii.

W Żarnowcu poetka spędziła ostatnie siedem lat swojego życia. Jeszcze przed przybyciem do dworku miała kłopoty ze zdrowiem. Nękała ją wieloletnia choroba serca. Z powodu pogarszającego się stanu zdrowia, 15 września 1910 roku, wyjechała z Żarnowca i udała się do sanatorium w Kisielkach pod Lwowem. Tu zmarła 8 października tego samego roku i została pochowana na Cmentarzu Łyczakowskim.

Po śmierci poetki dom w Żarnowcu pozostał własnością jej rodziny. Najczęściej przebywały tu córki Konopnickiej, Zofia Mickiewiczowa i Laura Pytlińska, które zabezpieczyły pamiątki po matce. W 1956 roku Zofia zdecydowała, że dworek wraz z parkiem powinny wrócić do narodu polskiego i zamienić się w muzeum po wielkiej poetce. Tak też się stało.

Źródło:

Bata Artur, Ostatnie lata Konopnickiej, „Podkarpacie”, 22/1982.
Bata Artur , Żarnowiec i okolice, Rzeszów 1981.
Dubis Władysław, Łopatkiewicz Zdzisław, Dworek Marii Konopnickiej w Żarnowcu. Historia i teraźniejszość, Warszawa 1980.
Gil Zdzisław, Dwory i dworki z Krośnieńskiego, Krosno 1995.
Konopnicka Maria, Korespondencja, t. 2, red. nacz. K. Górski, Wrocław 1975.
Konopnicka Maria, Korespondencja, t. 4, red. nacz. K. Górski, Wrocław 1972.
Kosiek Andrzej, Śladami przeszłości, „Podkarpacie”, 28/1972.
Michalak Janusz, Rymanów Zdrój i okolice, Krosno 2002.
Michałowicz-Kubal Marta, Zamki, dwory i pałace województwa podkarpackiego, Krosno 2006.
Pietrykiewicz Wanda, Znane i nieznane kobiety Podkarpacia. Informator biobibliograficzny, Krosno 1995.
Słownik poetów polskich, D. Kulesza [i in.], pod red. nauk. J. Sztachelskiej. Białystok 1997, s. 125–126.
Wnęk Antoni, Zbiory Muzeum Marii Konopnickiej w Żarnowcu, katalog druków, Rzeszów 1972.

 

Wywiad przeprowadzony przez Iwonę Wojtaszko z Dariuszem Zającem – pracownikiem Muzeum Marii Konopnickiej w Żarnowcu

W którym roku Maria Konopnicka otrzymała dworek w Żarnowcu? Proszę opowiedzieć, jak wyglądało powitanie poetki?

Maria Konopnicka otrzymała dworek w 1903 roku, w darze od narodu z okazji 25-lecia pracy twórczej. Z Krakowa do Jedlicza przyjechała pociągiem. Z tego, co mi wiadomo, na stacji kolejowej w Jedliczu na poetkę czekał poczet, który zawiózł ją „na koniach” do Żarnowca. Powitanie miało bardzo uroczysty charakter. Poetka wysłuchała trzech mów powitalnych. Pierwsza z nich odbyła się przed główną bramą dworku, druga – przy kopcu, a trzecia – w sieni dworkowej.


Kto wcześniej mieszkał w żarnowieckim dworku?

W XVIII wieku osiedlili się tu paulini ze Starej Wsi, ale ok. 1800 roku sprzedali dwór. Kolejnymi właścicielami dworku byli ziemianie wywodzący się z szlachty, m.in. Stojowscy, Komorowscy i Biechońscy.


Które ze swoich wierszy Maria Konopnicka napisała w Żarnowcu? Czy miała jakieś szczególne miejsce, w którym tworzyła?

Niestety, nie wiadomo, które wiersze napisała w Żarnowcu, ale na pewno pisała listy do rodziny, do Zofii i Jana [córka i syn poetki – przyp. red.]. Wiem tylko, że pracowała nad Panem Balcerem w Brazylii.


Czy pozostały rękopisy poetki?

Tak! Do dziś znajduje się tu rękopis Z włamaniem.


Jak wyglądało życie codzienne Marii Konopnickiej?

Słyszałem od mieszkańców Żarnowca, że lubiła spacerować po okolicznych łąkach razem z malarką Marią Dulębianką. Poetka wstawała bardzo późno. Lubiła patrzeć na okolicę ze swojego okna na pięterku. Pewnego popołudnia, gdy przyszedł do niej miejscowy chłop, by podyskutować o polityce, zastał Konopnicką jeszcze w szlafroku. Zdarzenie to poetka opisała w jednym z listów do swojego syna Jana. Na pisanie listów przeznaczała co dzień ok. 2 godzin. Jadła dosyć późno, o 15–16. Miała dwie służące. Jedna pochodziła z Żarnowca, a druga – z Dobieszyna.


Kto z przyjaciół odwiedzał Konopnicką  w Żarnowcu?

Do poetki przyjeżdżały najczęściej Maria Dulębianka, Zofia Poznańska, Stefania Wechslerowa, również posłowie na sejm wiedeński – Jakub Bojko i Jan Stapiński.


Czy poetka przyjaźniła się z osobami z Żarnowca?

Odwiedzali ją właściciele okolicznych dworów m.in. Załuscy. Jej żarnowiecką przyjaciółką była Helena Ziemska. To była dosyć mocna przyjaźń.


Czy pobyt Marii Konopnickiej w Żarnowcu miał jakiś szczególny wpływ na mieszkańców tej  miejscowości? Jaką zapamiętali ją ludzie?

Wpływ miał, i to ogromny. Poetka pomogła w kształceniu ok. 42 osób. Wykorzystała do tego swoje liczne kontakty. Dużo czasu poświęcała dzieciom. Ludzie byli bardzo ciekawscy, stukali, pukali do okien. Uważali ją za osobę niezwykle otwartą.


Jakie były losy dworku po śmierci poetki?

W 1912 roku cała kolekcja „adresów hołdowniczych” wyjechała do Krakowa. Od 1914 roku dworek był już dzierżawiony. W 1922 roku do żarnowieckiego dworku wróciła córka Marii Konopnickiej, Zofia, i mieszkała w dworku do śmierci w 1956 roku. Zofia w testamencie ofiarowała dworek skarbowi państwa. Pierwszego stycznia 1957 roku podjęto decyzję o utworzeniu w dworku Muzeum Marii Konopnickiej. Otwarto je w 1960 roku.

Metryczka:

Podziel się:  

Oceń artykuł:
  Aktualna ocena: 3,2 (głosów: 1210)

Komentarze (0):

Aby dodawać komentarze musisz się zalogować!

Powiązane lokalizacje

Galeria

Konopnicka w Żarnowcu
Konopnicka w Żarnowcu

Mapa

Zaloguj się przez Facebook
Connect to your Facebook Account
Logowanie



rejestracja
zapomniałem hasła

Newsletter