Używamy plików cookies, by ułatwić korzystanie z naszych serwisów.
Jeśli nie chcesz, by pliki cookies były zapisywane na Twoim dysku zmień ustawienia swojej przeglądarki. Kliknij "Zamknij" aby zaakceptować naszą Politykę prywatności.

[ Zamknij ]

Wasze wpisy

Pan od teatru

Autor wpisu: Karolina Krawczyk
Data publikacji: 29.11.2010
Okres historyczny: PRL 1944-1989

Zbigniew Raszewski, znany dziś szerzej przede wszystkim jako patron Instytutu Teatralnego w Warszawie, był jednym z najwybitniejszych polskich intelektualistów, humanistów i pedagogów XX wieku.

Profesor urodził się 5 kwietnia 1925 roku w Poznaniu. Od 1930 roku mieszkał z rodziną w Bydgoszczy. Pozostał tam również w czasie wojny. Podczas okupacji Raszewski zarabiał na utrzymanie swoje i matki, pracując jako robotnik. Od 1939 roku uczestniczył w tajnej działalności ZHP. Rok później został aresztowany przez gestapo za próbę zorganizowania drużyny harcerskiej w miejscu pracy – w odlewni metali Koszeniuka. Po odbyciu kilkumiesięcznego wyroku więzienia, pracował w zakładzie rzemieślniczym „Lukullus”, gdzie nauczył się stolarstwa. 

W tym czasie uczestniczył w pracach Grupy Ideowo Mglistej – tajnej organizacji młodzieżowej, której cel stanowiło samokształcenie. Szczególnie aktywnie brał udział w działalności teatralnej, jako autor i współautor przygotował ok. 10 przedstawień.W 1943 roku członkowie Grupy złożyli przysięgę Armii Krajowej, w której Raszewski działał pod pseudonimem „Jerzy”. Wkrótce, w 1944 roku, objął kierownictwo łączności, używał wówczas pseudonimu „Alojzy”. W AK działał do stycznia 1945 roku.
 
Po wojnie zdał maturę w Bydgoszczy i rozpoczął studia na Wydziale Humanistycznym Uniwersytetu w Poznaniu. Poza zajęciami na uczelni uczęszczał na lekcje gry na fortepianie w Państwowym Konserwatorium Muzycznym w Poznaniu. W 1949 roku został magistrem filozofii w zakresie filologii polskiej, a w 1951 roku doktoryzował się na podstawie pracy o twórczości Gabrieli Zapolskiej.
 
W 1952 roku, jako „nieodpowiedni ideologicznie” (z uwagi na działalność w organizacji samopomocy studenckiej Caritas Academica) otrzymał „radę odejścia” i musiał opuścić Uniwersytet Poznański, gdzie pracował na stanowisku asystenta jednego ze swoich najważniejszych nauczycieli – profesora Zygmunta Szweykowskiego. W tym samym roku Leon Schiller, zakładający właśnie w Warszawie Sekcję Teatru Instytutu Sztuki PAN oraz „Pamiętnik Teatralny”, zaproponował mu posadę. Z Instytutem Sztuki Raszewski był związany do końca życia, przez 36 lat, razem z Bohdanem Korzeniewskim, pełnił funkcję redaktora naczelnego „Pamiętnika”.
 
Teatr interesował Raszewskiego w szerokim kontekście, w połączeniu z rzeczywistością i przemianami społecznymi, politycznymi oraz obyczajowymi, zawsze w odniesieniu do innych sztuk. W 1981 roku Raszewski został profesorem zwyczajnym. Karierę naukową łączył z pracą pedagogiczną, którą  podobno bardzo lubił. „Uczył elementarza historycznej metodologii” – wspominał Tomasz Kubikowski. – „Mówił, że nie należy zadowalać się jedną wykrytą przyczyną faktu, bo w rzeczywistości współgra ich zwykle więcej, niejawnych. Że trzeba się zatem strzec ogólnych praw, poprzestając na ostrożnym stwierdzeniu prawidłowości. Wskazywał, jak subtelną sztukę stanowi opis historycznego zjawiska w jego rozwoju, kulminacji i przekwicie; jak cienką kreską należy zaznaczać cezury. Uczył, najkrócej mówiąc, szacunku dla rzeczywistości - tego, co istnieje lub istniało, i jest przedmiotem idiograficznej (tego badeńskiego określenia używał) wiedzy”. („Pamiętnik Teatralny” 1993, z. 3–4)
 
Zmarł 7 sierpnia 1992 roku w Warszawie. Pozostawił po sobie wiele publikacji o teatrze – jego historii i współczesności, teorii i interpretacjach. Był autorem szkiców, monografii, artykułów, syntez i analiz. Nazywany twórcą wiedzy o teatrze, traktował ją i domagał się jej traktowania jako równorzędnej dyscypliny naukowej. Stał się też duchowym ojcem wydziału Wiedzy o Teatrze, który w 1975 roku powstał w warszawskiej Akademii Teatralnej.
 
Studenci wspominają go z wielką miłością i szacunkiem, choć także z uśmiechem: „chciał wyglądać, jakby nie chodził po Długiej czy Krakowskim Przedmieściu w Warszawie, lecz po Oksfordzie lub Baker Street. Pozował na emerytowanego Anglika – fajka, tweedowe marynarki, laska, wąsik, krawaty klubowe albo granatowe marynarki i szara flanela. Wszyscy myśleli, że jest stary jak świat i wszystko wie. Śmiał się rzadko, zza okularów, z dużym dystansem. Najczęściej zachowywał powagę. Tembr głosu miał mało, dziś powiedzielibyśmy, seksowny. Trochę skrzeczący. Pokrywał to pauzami, sugestywną mimiką, zawieszaniem kadencji. Gdy na kogoś patrzył z uwagą, ten ktoś czuł się wybrany, jakby oświetlony tysiącwatowym reflektorem”. (H. Baltyn, Foyer, 16/05).
 
W 2004 roku ukazał się kompletny, słynny Raptularz Zbigniewa Raszewskiego – pasjonująca kronika Polski drugiej połowy XX wieku, widziana z perspektywy znawcy teatru, a więc wytrawnego i kompetentnego widza w teatrze otaczającej go rzeczywistości.
 

Źródło:

Wybrane prace Zbigniewa Raszewskiego:
Bogusławski, Warszawa 1972.
Krótka historia teatru polskiego, Warszawa 1977.
Staroświecczyzna i postęp czasu. O teatrze polskim 1765–1865, Warszawa 1963.
Teatr w świecie widowisk. Dziewięćdziesiąt jeden listów o naturze teatru, Warszawa 1991.
Trudny rebus. Studia i szkice z historii teatru, Warszawa 1990.

Metryczka:

Podziel się:  

Oceń artykuł:
  Aktualna ocena: 3,3 (głosów: 1232)

Komentarze (0):

Aby dodawać komentarze musisz się zalogować!

Powiązane lokalizacje

Powiązane tagi

Mapa

Zaloguj się przez Facebook
Connect to your Facebook Account
Logowanie



rejestracja
zapomniałem hasła

Newsletter