Używamy plików cookies, by ułatwić korzystanie z naszych serwisów.
Jeśli nie chcesz, by pliki cookies były zapisywane na Twoim dysku zmień ustawienia swojej przeglądarki. Kliknij "Zamknij" aby zaakceptować naszą Politykę prywatności.

[ Zamknij ]

Wasze wpisy

Żydowskie Tychy

Autor wpisu: Franciszek Bojańczyk
Data publikacji: 01.12.2010
Okres historyczny: 1800-1914

Historia społeczności żydowskiej w Tychach nie jest bardzo długa. Rozpoczyna się dopiero w drugiej połowie XVII wieku, gdy w okolicy zaczęły się osiedlać pojedyncze rodziny żydowskie.

Mimo że grupa ta była nieliczna, to w 1664 roku udało jej się wydzierżawić najsłynniejsze przedsiębiorstwo w Tychach – Browar Książęcy. Żydzi kierowali nim do roku 1723 roku, kiedy zgodnie z umową po zakończeniu dzierżawy mieli opuścić wieś.

Jednak niektóre rodziny nie postąpiły zgodnie z nakazem i pozostały. Pod pruską władzą Żydzi śląscy nie mieli jednak łatwo. Do 1812 roku nie byli traktowani jako pełnoprawni obywatele. Co prawda, w 1812 roku otrzymali warunkowe obywatelstwo, jednak zobowiązano ich do prowadzenia ksiąg handlowych w języku innym niż jidysz. Ponadto musieli przyjąć dziedziczne nazwiska oraz podpisywać się po niemiecku. Efektem regulacji było utworzenie popularnego nazwiska „Tichauer”, pochodzącego od nazwy miejscowości. Ze źródeł wiemy, że Tichauerowie mieszkali w Wilkowyjach, Mikołowie, Urbanowicach i w Lędzinach.

W XIX stuleciu nieznacznie wzrosła liczba rodzin żydowskich w okolicy. W 1817 roku w Tychach mieszkało trzech szynkarzy i jeden żebrak, siedem lat później liczba rodzin wzrosła do ośmiu. Razem dawało to 37 członków, w tym 21 mężczyzn i 16 kobiet. W latach 70. XIX wieku liczba Żydów w miasteczku wzrosła jeszcze do 57 osób.

Jednak dane te pokazują, ze Żydzi w Tychach nigdy nie byli liczni. Co prawda, w miarę upływu lat Żydów przybywało, ale spis powszechny z 1871 roku wykazał, że stanowili oni zaledwie 1,7 proc. mieszkańców. W większości należeli oni do gminy w Mikołowie i korzystali z tamtejszego cmentarza. Religii do 1895 roku nauczał ich rabin Lewin ze szkoły żydowskiej w Mikołowie. Za przyjeżdżanie do Tychów dostawał on od rodziców wynagrodzenie w wysokości 200 marek. W końcu tendencje „separatystyczne” doprowadziły do założenia odrębnej gminy, funkcjonującej tylko w czasie świąt. Przed I wojną światową przekształciła się ona w pełnoprawną gminę filialną, której kantorem był Izaak Kohn. Liczyła ona ok. 10–12 rodzin żydowskich.

Z chwilą przyłączenia Śląska do Polski część rodzin wyprowadziła się i w ten sposób w zasadzie skończyła się historia mniejszości żydowskiej w Tychach. Ostatnie dane z 1939 roku wskazują, że mieszkało tu zaledwie siedmiu Żydów.

Jednak w Tychach pozostał wyraźny ślad po dawnych mieszkańcach. To Palestyna – nieformalna nazwa jednej z podmiejskich dzielnic. Najprawdopodobniej jest to pamiątka po synu właścicielki karczmy w tej dzielnicy, Evie Tichauer, który nosił imię Palestyna.

Metryczka:

Podziel się:  

Oceń artykuł:
  Aktualna ocena: 3,4 (głosów: 922)

Komentarze (0):

Aby dodawać komentarze musisz się zalogować!

Powiązane lokalizacje

Galeria

Żydowskie Tychy
Żydowskie Tychy
Żydowskie Tychy

Mapa

Zaloguj się przez Facebook
Connect to your Facebook Account
Logowanie



rejestracja
zapomniałem hasła

Newsletter