Używamy plików cookies, by ułatwić korzystanie z naszych serwisów.
Jeśli nie chcesz, by pliki cookies były zapisywane na Twoim dysku zmień ustawienia swojej przeglądarki. Kliknij "Zamknij" aby zaakceptować naszą Politykę prywatności.

[ Zamknij ]

Wasze wpisy

Beskid Niski

Autor wpisu: AK
Data publikacji: 17.01.2011


A las szumi pieśni śpiewa, chmurom opowiada
O minionych czasach sławy, o woli pradziada.
Tam w dolinie pieść usiadła, spójrz, o, tam – przed nami;
Małe chatki, stara szkoła i karczma pod blachą…
Słońce zaszło za Kiczorę i wiatr już ucicha,
Las spokojny przed wieczorem leciutko oddycha;
Księżyc wzeszedł, w kroplach rosy cisza w krąg się ściele,
Gdzieś w oddali płacze tylko cygańska kapela.

Ivan Rusenko: Łemkowyna

Łemkowszczyzna
Łemkowszczyzna to do dziś jeden z najciekawszych etnicznie terenów Polski, leżących na granicy z Ukrainą. Obejmuje ona teren Beskidu Niskiego, bieszczadzką dolinę Osławy na wschodzie i Beskid Sądecki po dolinę Popradu za zachodzie. Tereny te zamieszkuje niezwykle ciekawa grupa etniczna zwana Łemkami (mężczyzna to Łemko, a kobieta – Łemkynia).

Kim są Łemkowie

Nie jest to wcale grupa etniczna, które przywędrowała do Polski, lecz tu właśnie się wykształciła z przemieszanych grup osadników – ruskich rolników i „wołoskich” pasterzy i częściowo także Lachów, czyli Polaków, którzy niegdyś zamieszkiwali te tereny, lecz często opuszczali mało żyzne i ciężkie w uprawie ziemie zostawiając je właśnie przyjezdnym. Grupy szybko się asymilowały, gdyż łączyła je wyznanie – prawosławie oraz język obrzędów religijnych – starocerkiewnosłowiański. Przez długi czas Łemkowie nazywali się Rusnakami , ze względu na przynależność do Słowian Wschodnich. Ich język jednak kształtował się głównie z wpływu dialektu ukraińskiego, ale także polskiego, słowackiego i węgierskiego.

Nazwa Łemków pochodzi od używanego przez nich, a zapożyczonego od Słowaków słówka łem (tylko). Bojkowie z Bieszczadów ukuli od niego żartobliwe początkowo przezwisko, które następnie podchwycili badacze regionu, używając go jako ogólnego określenia Rusinów Beskidu Niskiego i Sądeckiego. Dopiero po II wojnie światowej zostało ono zaakceptowane przez samych Łemków jako miano grupowe, odróżniające ich od Polaków, Słowaków i Rusinów- Ukraińców.

Jak żyli i żyją Łemkowie

Łemkowie byli względnie zamożna grupą, która głównie trudniła się uprawą roli – żyta, owsa, ziemniaków oraz lnu i pasterstwem. Mieszkali zwykle we wsiach „łańcuchówkach” , w których koniecznie budowano cerkwie wg. miejscowej specyfiki. Stworzyli kulturę ludową opartą w głównej mierze na wzorcach ruskich i wołoskich.

Dziś w Polsce żyje ok. 80-100 tys. Łemków, z czego tylko 10% nadal zamieszkuje Łemkowszczyznę – Krynicę, Nowicę, Zdynię, Hańczową, Uście, Bartne, Morke, Kulaszne, Sanok, Nowy Sącz i Gorlice. Spośród Łemków wywodzi się także wielu wybitnych twórców kultury – poeta ludowy Ivan Rusenko, Epifan Drowniak (Nikifor), Jerzy Nowosielski - odnowiciel sztuki ikony w skali światowej, czy Jarosław Polański – kompozytor i dyrygent.


Łemkowskie cerkwie
Do najciekawszych obiektów architektury ludowej Łemkowszczyzny należą bez wątpienia cerkwie. Można je znaleźć w prawie każdej większej wsi – Wołowcu, Bartnem, Ropicy, Krzywej, Zdyni. Powstał tu zupełnie odmienny, oryginalny sposób budowania cerkwi, tzw. „klasycznej cerkwi łemkowskiej” – łamanymi dachami brogowymi  zwieńczonymi baniastymi hełmami oraz dobudowaną wieżą.
 

Źródło:

Beskid Niski, Oficyna Wydawnicza "Rewasz", Pruszków 2007

Metryczka:

Podziel się:  

Oceń artykuł:
  Aktualna ocena: 3,2 (głosów: 1474)

Komentarze (0):

Aby dodawać komentarze musisz się zalogować!

Powiązane lokalizacje

Galeria

Beskid Niski
Beskid Niski
Beskid Niski
Beskid Niski

Mapa

Zaloguj się przez Facebook
Connect to your Facebook Account
Logowanie



rejestracja
zapomniałem hasła

Newsletter