Używamy plików cookies, by ułatwić korzystanie z naszych serwisów.
Jeśli nie chcesz, by pliki cookies były zapisywane na Twoim dysku zmień ustawienia swojej przeglądarki. Kliknij "Zamknij" aby zaakceptować naszą Politykę prywatności.

[ Zamknij ]

Wasze wpisy

Karczówka

Autor wpisu: jakiecudne
Data publikacji: 18.01.2011
Okres historyczny: Średniowiecze V-XV w.

Karczówka to dominująca od zachodu nad Kielcami, zalesiona, skalista góra (339 m n.p.m. ponad 80 m. wysokości względnej), Grzbietu Karczówkowskiego (Kadzielniańskiego), jednego z wielu pasm starych Gór Świętokrzyskich, pokryta lasem mieszanym z pozostałościami blisko 200-letniego starodrzewia sosnowego (25 ha). W latach 1624-1631 wybudowano na szczycie, w miejscu drewnianej, górniczej kapliczki kamienno - ceglany kościół i klasztor.

  Fundatorem był bp. krakowski Marcin Szyszkowski, herbu Ostoja, jako wotum dziękczynne za uchronienie Kielc od zarazy cholery, która w latach 1620-1622 pustoszyła Rzeczpospolitą (akt erekcyjny z 2 V 1624). 4 XI 1628 roku uroczyście przeniesiono z kolegiaty kieleckiej do nowego kościoła relikwie patrona, św. Karola Boromeusza (bp. Mediolanu, kanonizowany w 1610r.). Przez okres trzech lat była tu parafia, prowadzona przez wikariuszy z kolegiaty. 2 VIII 1631 klasztor i kościół objęli zakonnicy, OO. Bernardyni (wbrew woli OO. Paulinów z Częstochowy, którzy powoływali się na przywilej papieski, zabraniający budowy nowych klasztorów w sąsiedztwie Jasnej Góry).

  Od końca XIII w. na górze były czynne kopalnie rudy ołowiu galeny (60 % Pb). Do dziś w lesie ślady kilkuset szybów (szpar, dukli), dochodzących do 50 m. w formie zapadłych, głębokich lejów (w najbliższej okolicy ponad 3 tys.). Okoliczny teren przez cztery wieki tworzył biskupi ośrodek przemysłu wydobywczego i hutniczego polskich rud miedzi, ołowiu, srebra i żelaza. W XIX w., w granicach Staropolskiego okręgu Przemysłowego funkcjonowało na tym terenie wiele kopalń i hut, min. w Białogonie, Czarnowie, Niewachlowie, Kostomłotach. Jeszcze na pocz. XX w. w Kielcach wydobywano rudy żelaza (kopalnia „Włodzimierz", poziomy wydobywcze 30 - 55 m. dzisiejsze Osiedle Na Stoku,) a na Dalniej Górze był głęboki na 118 m. szyb wydobywczy. Dziś region Świętokrzyski jest głównym ośrodkiem kopalnictwa skalnego.

   Śladem działalności górniczej na Karczówce jest unikatowa, bardzo cenna, pochodząca z XVII w. figura św. Barbary (137cm., o wadze ok.1,5 t), wykuta z największej bryły galeny, ze znalezionych 7 XII 1646, przez gwarka Hilarego Malę, decyzjami starosty biskupiego Stanisława Czechowskiego i bp. Piotra Gembickiego. 20 IX 1655 roku, w czasie potopu szwedzkiego, zdobyto i ograbiono kościół i klasztor. W latach 40. XVII w. pocz. XVIII w. obok klasztoru wzniesiono obszerne zabudowania gospodarcze.

  Kościół uzyskał bardzo ciekawe hełmy wieży i sygnaturki, oraz zewnętrzną kamieniarkę (fundator bp. Konstanty Felicjan Szaniawski h. Junosza). 13 VII 1787 roku wizytował kościół ostatni król Polski Stanisław August Poniatowski, objeżdżając okoliczne kopalnie i huty (Niewachlów, Bobrza, Miedziana Góra). W1844 r. agitował w okolicy za powstaniem ks. Piotr Ściegienny, schwytany przy próbie schronienia się w klasztorze. Oo. Bernardyni przebywali na Karczówce 233 lata, do 28 XI1864 roku, kiedy to po decyzji cara, za czynny udział zakonników w Powstaniu Styczniowym, nastąpiła kasata zakonów i likwidacja konwentu na Karczówce. Ojciec Antoni Majewski był kapelanem wojsk Mariana Langiewicza, poległ pod Grochowiskami w 1863 r., pochowany na cmentarzu w Busku. Po kasacie, na Karczówce przebywał tylko jeden zakonnik, ojciec Kolumbin Tomaszewski, przez 50 lat był samotnym opiekunem, kościoła i klasztoru. Zmarł 16 II 1914 roku, pochowany na cmentarzu Nowym w Kielcach. W latach 1899 -1907 urządzono kaplicę św. Barbary w wieży dzwonnej, dobudowano kaplicę św. Antoniego i wejście od południa, z filarami z czerwonego piaskowca. W1908 r. klasztor nabyło kieleckie Towarzystwo Dobroczynności, organizując ochronkę i szkołę elementarną.

  W 1918 r. przejęły i odnowiły klasztor siostry Sercanki, Służebnice Najświętszego Serca Jezusowego. Założyły drukarnię św. Józefa. Kościół ponownie został kościołem filialnym parafii katedralnej. Od 1939 r., decyzją bp. Czesława Kaczmarka powstała tu samodzielna parafia. W czasie II wojny światowej, w zabudowaniach klasztornych prowadzono zakonspirowaną działalność SZP, ZWZ i AK (ukrywanie oficerów WP, magazynowanie broni, pomoc partyzantom). W 1941 r. do obozu koncentracyjnego (Oświęcim Dachau) zabrano proboszcza, ks. Szczepana Domagałę. 29 IX 1946 r. został zastrzelony przez milicjanta, w lesie obok kościoła proboszcz, ks. Stanisław Ziółkowski, kapelan AK. W 1957 r. siostry Sercanki opuściły klasztor, który przejęło Stowarzyszenie Apostolstwa Katolickiego Księża Pallotyni. W 2002 r. parafię przeniesiono do nowo wybudowanego kościoła u podnóża góry pod wezwaniem św. Pallottiego. Na Karczówce istnieje kościół rektoralny. Góra z lasem i zespołem klasztornym, od 1953 r. objęta jest ochroną prawną jako rezerwat krajobrazowo - geologiczny. Z wieży kościoła widać Kielce, Góry Świętokrzyskie, z Łysicą, Św. Krzyżem i Radostową. Widać Chęciny, Oblęgorek, Piekoszów, a przy sprzyjającej pogodzie i Częstochowę

Stowarzyszenie Ochrony i Tradycji Genius Loci "Karczówka"

Metryczka:

Podziel się:  

Oceń artykuł:
  Aktualna ocena: 3,3 (głosów: 1579)

Komentarze (0):

Aby dodawać komentarze musisz się zalogować!

Powiązane lokalizacje

Powiązane tagi

Galeria

Karczówka
Karczówka
Karczówka
Karczówka
Karczówka
Karczówka
Karczówka
Karczówka
Karczówka
Karczówka
Karczówka
Karczówka
Karczówka
Karczówka
Karczówka
Karczówka
Karczówka
Karczówka
Karczówka
Karczówka
Karczówka
Karczówka

Mapa

Zaloguj się przez Facebook
Connect to your Facebook Account
Logowanie



rejestracja
zapomniałem hasła

Newsletter