Używamy plików cookies, by ułatwić korzystanie z naszych serwisów.
Jeśli nie chcesz, by pliki cookies były zapisywane na Twoim dysku zmień ustawienia swojej przeglądarki. Kliknij "Zamknij" aby zaakceptować naszą Politykę prywatności.

[ Zamknij ]

Wasze wpisy

Rej polskiego reportażu. Aleksander Janta-Połczyński

Autor wpisu: wpis powstał w ramach programu CEO Ślady przeszłości (2009), oprac. Agnieszka Nowakowska
Data publikacji: 25.01.2011

Nie bez powodu Ksawery Prószyński nazwał Jantę-Połczyńskiego „Rejem reportażu polskiego”. To on odkrył dla literatury polskiej reportaż dziennikarski, któremu oddał się z pasją i zaangażowaniem. Przeprowadził wywiady m.in. z Charliem Chaplinem, Mahatmą Gandhim, Ignacym Janem Paderewskim, prezydentem Rooseveltem, Josephem Goebbelsem, Witoldem Gombrowiczem czy André Gide’em. Zwiedził i opisał Związek Radziecki lat 30., Japonię (był pierwszym tłumaczem haiku na język polski) i Stany Zjednoczone. Był korespondentem wojskowym w trakcie konfliktu w Abisynii. W 1950 roku zamieszkał w Nowym Jorku, gdzie prowadził antykwariat, współpracował też z Jerzym Giedroyciem. Zasłużył się w akcji odzyskiwania zbiorów wawelskich przechowywanych w Kanadzie.

 

Dzieciństwo tego obieżyświata upłynęło w okolicach Borów Tucholskich, do których chętnie przyjeżdżał na spotkania z rodziną i przyjaciółmi. Urodził się 11 grudnia 1908 roku w Poznaniu jako dziecko znanego lekarza Stanisława Janty-Połczyńskiego i Heleny z Juraszów. Jego ojciec posiadał dwór w Małej Komorzy. Był to piętrowy, murowany budynek utrzymany w stylu późnoklasycystycznym. Otaczał go pięciohektarowy park. Wzruszająco pisał o tym majątku w wierszu Droga do domu, umieszczonym w tomiku Młyn w Nadolniku:
 
Z wspomnień wywołam tamten świat
jak zdjęć odbitkę, już wyblakłą,
sentymentalny sączy czas,
czar i czas tego, czego zabrakło.
Pociąg stukając w srebro szyn
ruszył z Bydgoszczy do Laskowic,
jadę obrócić czucie w czyn
i sam dla siebie jak jasnowidz.
Gdy do Laskowic dawny szlak
w puszczę się nurza, już tucholską
i ten jest dla mnie z dali znak
szumiący w sosnach całą Polską.
Tu był mój dom – ten ziemi kąt
i krajobrazu obszar żyzny
wywiodłem się naprawdę stąd
w oprawie wspomnień i ojczyzny
 
W Małej Komorzy Aleksander spędził wraz z rodzicami pierwszy rok wojny światowej, przyjeżdżał tam także jako gimnazjalista i student. Tutaj poznawał życie miejscowych chłopów, służby folwarcznej i domowej, przysłuchiwał się ich rozmowom. Jak wspominał w Duchu niespokojnym, ich mowa była „chropowatą i prostą z przeciąganym zabawnie akcentem, z dosadnością niektórych wyrażeń tak znaczną, że uszy więdły, z przymieszkami niemieckich wyrazów, zawsze zresztą dokumentnie przetrawionych i przyswojonych na polski sposób”. Janta na kilka lat przed śmiercią chciał utworzyć w Małej Komorzy dom pracy twórczej Związku Literatów Polskich i przekazać ośrodkowi swoją bibliotekę. Jednak nawet wstawiennictwo Jarosława Iwaszkiewicza u władz niewiele pomogło i tego planu nie udało się zrealizować.
 
Niedaleko Wielkiej Komorzy, w Dąbrówce znajduje się kościół wybudowany przez przodka Aleksandra – Macieja Jantę-Połczyńskiego. Południową ścianę kościoła wypełniają tablice epitafijne. Jedna nich została poświęcona Aleksandrowi Jancie-Połczyńskiemu. Jego prochy spoczywają w Warszawie na Powązkach. Natomiast w Dąbrówce znajduje się mauzoleum rodziny Jantów-Połczyńskich.

 

Źródło:

 

Wybór dzieł Aleksandra Janty-Połczyńskiego:
·        O świcie, 1928
·        Śmierć białego słonia, 1929
·        Krzyk w cyrku, 1930
·        Wzdłuż i wszerz przez ZSRR, 1933
·        Patrz na Moskwę, 1933
·        Wielki Wóz, 1935
·        Stolica srebrnej magii, 1935
·        Made in Japan, 1935
·        Odkrycie Ameryki, 1936
·        Na kresach Azji, 1939
·        Kłamałem aby żyć: pamiętnik roku niewoli, Nowy Jork 1945
·        Młyn w Nadolniku, 1949
·        Duch niespokojny, 2002
 
Giedroyć Jerzy, Janta-Połczyński Aleksander, Korespondencja 1947–1974, oprac., przedmową i przypisami opatrzył P. Kądziela, Warszawa 2009.

Metryczka:

Podziel się:  

Oceń artykuł:
  Aktualna ocena: 3,3 (głosów: 1660)

Komentarze (1):

meander, 26.09.2014
Właśnie się ukazała książka Michała Folegi "ŻYCIE NA ŚWIAT OTWARTE. ALEKSANDER JANTA-POŁCZYŃSKI". Polecamy!

Aby dodawać komentarze musisz się zalogować!

Powiązane lokalizacje

Powiązane tagi

Galeria

Rej polskiego reportażu. Aleksander Janta-Połczyński
Rej polskiego reportażu. Aleksander Janta-Połczyński
Rej polskiego reportażu. Aleksander Janta-Połczyński
Rej polskiego reportażu. Aleksander Janta-Połczyński
Rej polskiego reportażu. Aleksander Janta-Połczyński
Rej polskiego reportażu. Aleksander Janta-Połczyński
Rej polskiego reportażu. Aleksander Janta-Połczyński

Mapa

Zaloguj się przez Facebook
Connect to your Facebook Account
Logowanie



rejestracja
zapomniałem hasła

Newsletter