Używamy plików cookies, by ułatwić korzystanie z naszych serwisów.
Jeśli nie chcesz, by pliki cookies były zapisywane na Twoim dysku zmień ustawienia swojej przeglądarki. Kliknij "Zamknij" aby zaakceptować naszą Politykę prywatności.

[ Zamknij ]

Wasze wpisy

Zofia Stryjeńska – polska malarka art deco

Autor wpisu: Dorota Marszałek
Data publikacji: 17.02.2011

Zofia Stryjeńska oprócz tego, że jest jedną z najwybitniejszych polskich artystek, niewątpliwie ma jeden z najbardziej barwnych życiorysów. Dzięki niepowtarzalnemu talentowi zyskała międzynarodową sławę, ale życie nie oszczędziło jej przeszkód i rozczarowań.

Zofia Stryjeńska z domu Lubańskich urodziła się 13 maja 1891 roku w Krakowie. Od najmłodszych lat przejawiała talent plastyczny. Już jako młoda dziewczyna współpracowała z pismami ilustrowanymi, takimi jak „Rola” czy „Głos Ludu”. W 1909 roku rozpoczęła naukę w szkole malarskiej dla kobiet Marii Niedzielskiej. Ukończyła ją z odznaczeniem za malarstwo i sztukę stosowaną. Jednak to nie był kres jej edukacji. Na początku XX wieku szkoły wyższe były zamknięte dla kobiet, pragnienie uzyskania jak najlepszego wykształcenia plastycznego popchnęło więc Zofię ku bardzo ryzykownemu działaniu...
 
Pierwszego października 1911 roku przebrana za mężczyznę wyjechała do Monachium. Tam, podając się za swojego brata Tadeusza Grzymałę Lubańskiego, rozpoczęła studia na Akademii Sztuk Pięknych! Podstęp pozwolił jej na naukę na wymarzonej uczelni przez rok. Zdemaskowana przez kolegów wyjechała z Monachium i powróciła do Krakowa, gdzie udowodniła, że oprócz talentu malarskiego ma również talent pisarski. Stała się autorką cyklu osiemnastu Bajek – ilustrowanego dzieła, które oparła na motywach ludowych i historycznych.
 
Podczas I wojny światowej artystka poznała architekta i działacza społecznego Karola Stryjeńskiego. Zakochała się w nim bez pamięci i zupełnie potajemnie 4 listopada 1916 roku wyszła za mąż. Małżeństwo to przysporzyło jej jednak więcej smutnych niż radosnych chwil. Zofia i Karol byli swoimi przeciwieństwami. Ona nie lubiła hucznych zabaw i by zaznać upragnionej samotności, uciekała nie wiadomo dokąd. Zwyczaj ten został jej z czasów młodości – jeszcze jako panna potrafiła nagle opuścić dom i wyjechać w jakieś odległe miejsce, nie dając żadnych znaków życia.
 
Pierwszym dzieckiem Stryjeńskich była Magda. Zofia, która z całego serca pragnęła syna, po porodzie była całkowicie rozczarowana. W swym pamiętniku napisała: „Lecznica. — Poród. — Rodzi się córka — jestem wściekła. Drwię z powinszowań, kwiatów i odwiedzin”. To „niepowodzenie” zostało wynagrodzone podwójnie. Kolejnymi dziećmi artystki byli bowiem bliźniacy: Jacek i Jan, którzy według anegdot byli przez Stryjeńską zamykani w szufladzie, by mogła pracować.
 
Mimo zagmatwanego życia rodzinnego Stryjeńska intensywnie pracowała. W 1922 roku przyłączyła się do grupy Rytm. Jako jedna z najwybitniejszych malarek brała udział w wielu wystawach nie tylko w Polsce, lecz także w całej Europie. W 1925 roku na Międzynarodowej Wystawie Sztuki Dekoracyjnej w Paryżu potwierdziła opinie o swoim wybitnym talencie. Oprócz czterech Grand Prix za malarstwo ścienne, plakat, tkaninę i ilustrację książkową, otrzymała order Legii Honorowej. Zachwycała nowoczesnym stylem, a jednocześnie silnie inspirowała się tradycją polską.
 
Choć Zofia odnosiła sukcesy, Karol Stryjeński przestał widzieć w niej swoją partnerkę życiową. W 1927 roku zaprosił żonę do teatru. W taksówce okazało się jednak, że postanowił umieścić Zofię w klinice psychiatrycznej. Wybuchł skandal! Mimo dość ekscentrycznej osobowości Stryjeńska nie była uznawana za osobę chorą. Sprawa znalazła swój finał w sądzie, którego wyrok potwierdził, że działanie Karola było niedopuszczalne.
 
Po rozwodzie z pierwszym mężem artystka przeniosła się do Warszawy. W 1929 roku powtórnie stanęła na ślubnym kobiercu. Jej drugim mężem był aktor Artur Socha. Jak się później okazało, cierpiał on na chorobę weneryczną i wykorzystywał swoją żonę finansowo. Nietrudno się domyślić, że i to małżeństwo zakończyło się rozwodem.
 
Lata trzydzieste przyniosły kryzys, brakowało więc chętnych do kupowania dzieł sztuki. Pogrążyło to artystkę, której ciężko było powiązać koniec z końcem. Gdy inni dostawali odznaczenia za swe osiągnięcia, o niej powoli zapominano. Kiedy otrzymała wreszcie nagrodę – złoty wawrzyn Polskiej Akademii Literatury – okazało się, że za odznakę trzeba zapłacić… Artystka bez żadnych skrupułów odpisała: „Akurat – jeszcze będę bulić”.
 
Los uśmiechnął się pod koniec lat trzydziestych, kiedy to kilim zamówił u niej cesarz Japonii Hirohito, Stryjeńska miała też zająć się dekoracją wnętrz statków pasażerskich: „Batorego” i „Piłsudskiego”, oraz sali w cukierni Wedla. W 1938 roku zrealizowała scenografię i projekty kostiumów do baletu Szymanowskiego Harnasie.
 
Podczas okupacji artystka zamieszkała w Krakowie. Rodzinne miasto opuściła po wkroczeniu Rosjan – nie chciała żyć w komunistycznym kraju. Trafiła do Szwajcarii, gdzie znajdowała się jej córka, a potem dołączyli do nich jej synowie. Po wojnie przebywała również w Belgii i Francji, ale wciąż tęskniła za ukochaną Polską.
 
Według sprzecznych informacji Stryjeńska zmarła w Genewie w 1974 lub 1976 roku. Najsławniejsze cykle jej dzieł to Bogowie słowiańscy oraz Tańce polskie.

Źródło:

Maria Grońska, Zofia Stryjeńska, Wrocław 1991.
Agnieszka Kwiatkowska, Księżniczka malarstwa polskiego. Opowiem Ci o Zofii Stryjeńskiej, Kraków 2008.
Katarzyna Nowakowska-Sito, Zofia Stryjeńska. 1891 Kraków–1976 Genewa, Warszawa 2009.
Zofia Stryjeńska, Chleb prawie, że powszedni, Warszawa 1995.

Metryczka:

Podziel się:  

Oceń artykuł:
  Aktualna ocena: 3,5 (głosów: 1436)

Komentarze (0):

Aby dodawać komentarze musisz się zalogować!

Powiązane lokalizacje

Powiązane tagi

Galeria

Zofia Stryjeńska – polska malarka art deco
Zofia Stryjeńska – polska malarka art deco

Mapa

Zaloguj się przez Facebook
Connect to your Facebook Account
Logowanie



rejestracja
zapomniałem hasła

Newsletter