Używamy plików cookies, by ułatwić korzystanie z naszych serwisów.
Jeśli nie chcesz, by pliki cookies były zapisywane na Twoim dysku zmień ustawienia swojej przeglądarki. Kliknij "Zamknij" aby zaakceptować naszą Politykę prywatności.

[ Zamknij ]

Wasze wpisy

Judymowe z cygarfabryki

Autor wpisu: Marta Konarzewska
Data publikacji: 16.03.2011
Okres historyczny: 1800-1914

"Proszek tabaki wdzierał się do nosa, gardła, płuc przechodnia i podwajał szybkość oddechu. Na pierwszym piętrze ukazała się duża sala, formalnie wypełniona przez tłum kobiet złożonych z jakich stu osób, pochylonych nad długimi a wąskimi stołami. Kobiety te, rozebrane w sposób jak najbardziej niepretensjonalny, zwijały cygara prędkimi ruchami, które na pierwszy rzut oka czyniły wrażenie jakichś ruchów bolesnych. Jedne z nich schylały głowy i trzęsły ramionami jak kucharki wałkujące ciasto. Te zajęte były zwijaniem grubo siekanego tytoniu w liście, które poprzednio zostały szybko a misternie pokrojone. Inne kładły zwinięte cygara w pasy drewniane. Duszące powietrze, pełne smrodu ciał pracujących w upale, w miejscu niskim i ciasnym, przeładowane pyłem starego tytoniu, zdawało się rozdzierać tkanki, żarło gardziel i oczy. Za pierwszą salą widać było drugą, daleko obszerniejszą, gdzie w ten sam sposób pracowało co najmniej trzysta kobiet".

Ten opis to fragment Ludzi bezdomnych Stefana Żeromskiego. Znamy go przede wszystkim jako przykład naturalizmu – fotograficznej metody pisarskiej, która umożliwiała sportretowanie niższych warstw społeczeństwa i bestialskich warunków, w jakich żyją i pracują reprezentujący je ludzie. Żeromski był polskim mistrzem metody naturalistycznej. Dlatego akapit na temat pracy w fabryce cygar możemy potraktować jako obiektywne źródło informacji. Pisarski ślad historii.
 
Powieść Ludzie bezdomni została wydana w 1900 roku, a powstała rok wcześniej w Zakopanem. Czas akcji obejmuje lata 90. XIX wieku.
 
W tym samym czasie, w Krakowie, przy ulicy Dolnych Młynów 10 działała C.K. Fabryka Tytoniu – Kaiserliche Koenigliche Tabakfabrik, zwana w skrócie cygarfabryką.
 
Uruchomiono ją w 1871 roku. Przez wiele lat była największym zakładem pracy w Krakowie. Na początku XX pracowało tu około 1000 0sób, w tym około 900 kobiet i dziewcząt.
Zaufanie do talentu pisarskiego Żeromskiego i jego pasji realisty pozwala sądzić, że warunki pracy w tym miejscu niewiele różniły się od tych opisanych w powieści.
 
Pracownice zakładu przy Dolnych Młynów dzieliły los Judymowej, którą odwiedził wśród maszyn doktor Tomasz po przyjeździe do Warszawy.
 
„W sąsiedztwie Judymowej po lewej stronie stała dziewczyna, która nieustannie brała z kupy garść grubego tytoniu, rzucała ją w szalę, a odważywszy ćwierć funta, podawała człowiekowi kołyszącemu się na nogach. (...) Był to widok ludzi miotających się jak gdyby w drgawkach, w konwulsyjnych rzutach, a jednak pełen nieprzerwanej symetrii. (...) W czarnych norach na dole siedziały stare baby w milczeniu segregujące liście tytoniowe. Zasypane tabaką, wychudłe, nędzne, siwe, potworne, z czerwonymi oczami, były jak Parki, odprawiające tajemnicze misterium swoje. Z głębi oczodołów tych istot spoglądały na Judyma (...) źrenice o wyrazie (...) srogim i pełnym zemsty”.
 
Gniew, poczucie upokorzenia i pragnienie sprawiedliwości narastały w udręczonych pracownicach. Prawdopodobnie dlatego w 1896 roku w cygarfabryce przy Dolnych Młynów wybuchł strajk. Był to pierwszy odnotowany w historii strajk krakowskich robotnic.
 
24 lutego 1907 roku założyły one pierwszy związek zawodowy, a w 1911 roku przy fabryce tytoniu powstał – prawdopodobnie na żądanie – pierwszy przyzakładowy żłobek.

Źródło:

B. Czajecka, „Z domu w szeroki świat...”. Droga kobiet do niezależności w zaborze austriackim w latach 1890–1914, Kraków 1990.
J. Rogóż, Bunt w cyberfabryce, „Dziennik Polski”, 3 grudnia 2006.
S. Żeromski, Ludzie bezdomni, wydania różne.

Metryczka:

Podziel się:  

Oceń artykuł:
  Aktualna ocena: 3,3 (głosów: 1375)

Komentarze (0):

Aby dodawać komentarze musisz się zalogować!

Powiązane osoby

Powiązane lokalizacje

Galeria

Judymowe z cygarfabryki

Mapa

Zaloguj się przez Facebook
Connect to your Facebook Account
Logowanie



rejestracja
zapomniałem hasła

Newsletter