Używamy plików cookies, by ułatwić korzystanie z naszych serwisów.
Jeśli nie chcesz, by pliki cookies były zapisywane na Twoim dysku zmień ustawienia swojej przeglądarki. Kliknij "Zamknij" aby zaakceptować naszą Politykę prywatności.

[ Zamknij ]

Wasze wpisy

Wizjoner z Suczawy

Autor wpisu: Ewelina Bartosik
Data publikacji: 13.04.2011

"Widziałem młodego człowieka o imieniu Majer i dałem mu błogosławieństwo tego, który tworzy światło" – miał pewnego dnia powiedzieć rabin Mordechaj Sfedron. Jego słowa okazały się proroctwem.

Rabin Majer Szapira już jako mały chłopiec zadziwiał swoich nauczycieli mądrością. Kosztem dzieciństwa spędzał długie godziny na lekturze świętych tekstów. Miał podobno wydawać wszystkie oszczędności na świece, przy których mógł się uczyć aż do brzasku. Bardzo wcześnie jego wiedza na temat Tory okazała się tak wielka, że stał się illui – „talmudycznym cudem”, „geniuszem z Suczawy”.
 
Wkrótce – gdy miał zaledwie 25 lat – został wybrany rabinem w miasteczku Gliniany w Galicji. Tutaj wybudował własnym sumptem swoją pierwszą szkołę talmudyczną dla chłopców (cheder) i jesziwę. Wprowadzony przez niego program nauczania był zgodny z duchem reform w edukacji talmudycznej w Polsce początku XX wieku. Poszukiwano wtedy kompromisu między ortodoksją a nowoczesnością. W związku z narastającą różnorodnością życia kulturalnego i społecznego edukacja oparta na archaicznym modelu stworzonym w XVII wieku nie wystarczała. Dlatego rabin Szapira wprowadził do swojej szkoły elementy rzemiosła i nauk humanistycznych. Był dla swych uczniów nie tylko wielkim autorytetem, ale i ojcem. Otworzył ochronkę, gdzie dzieci z rodzin żydowskich mogły zjeść ciepły posiłek. Starał się też nauczać Tory na dodatkowych lekcjach tych chłopców, którzy nie otrzymali należytej edukacji talmudycznej w domu.
 
Nowy model nauczania wprowadził także w Sanoku i Piotrkowie Trybunalskim, gdzie w następnych latach kontynuował swoją działalność jako rabin. Dzięki jego staraniom oba miasta stały się ważnymi ośrodkami myśli religijnej. W Piotrkowie Trybunalskim udało mu się wzmocnić lokalne środowiska ortodoksyjne. W czasach międzywojnia w Polsce powstały liczne żydowskie organizacje polityczne o charakterze laickim (m.in. syjonistyczny Bund, stronnictwa robotnicze), bardzo niechętne ortodoksji. Słabą stroną stronnictw ortodoksyjnych był brak agory w postaci prasy, wskutek czego zmniejszały się ich szanse w walce o „rząd dusz”. Dlatego rabin Szapira stworzył w Piotrkowie pierwszą gazetę społeczności ortodoksyjnej – „Der Jud”. Miasto stało się modelowym przykładem gminy żydowskiej: z chederem, jesziwą i własną prasą ortodoksyjną. Rabin bardzo intensywnie uczestniczył w życiu społeczności we wszystkich jego wymiarach – każda rodzina żydowska mogła zgłosić się do niego m.in. z prośbą o pomoc finansową.
 
Na początku lat 20. rabin Szapira stał się jednym z czołowych przywódców duchowych i politycznych społeczności żydowskiej w Polsce. Wkrótce został wybrany liderem partii Agudas Isroel (Związek Izraela), skupiającej zwolenników reformy edukacji w chederach i jesziwach. Z ramienia Agudy rabin reprezentował ortodoksyjną społeczność żydowską w polskim parlamencie.
 
Polska od stuleci była uważana za światowe centrum edukacji ortodoksyjnej. Wiele znanych uczelni religijnych mieściło się w prowincjonalnych miasteczkach centralnej i wschodniej Polski. W 1923 roku na pierwszym międzynarodowym kongresie Związku Izraela rabin Szapira przedstawił projekt utworzenia nowoczesnej wyższej uczelni talmudycznej w Lublinie.
 
Według założeń projektu studenci Jesziwas Chachmej (Uczelni Mędrców) mieli mieć dostęp nie tylko do ogromnego księgozbioru i wybitnych nauczycieli. Rabin Szapira, późniejszy rektor uczelni, chciał zapewnić swoim uczniom także odpowiednie warunki bytowe. Do tej pory talmidim na czas studiów w jesziwach zatrudniali się jako nocni stróże w pobliskich sklepach, w których – gdzieś w kącie, często głodni – mogli się przespać. Dlatego w sześciokondygnacyjnym budynku lubelskiej jesziwy część pomieszczeń miała zostać przeznaczona na internat i jadalnię, a wokół uczelni chciano stworzyć ogród, gdzie studenci mogliby odpoczywać po wielogodzinnych studiach nad księgami Talmudu.
 
Uczelnia, która powstała wyłącznie dzięki datkom społeczności żydowskiej z całego świata, została otwarta w czerwcu 1930 roku i szybko stała się najważniejszym na świecie ośrodkiem edukacji religijnej ortodoksyjnych Żydów. Działała do 1940 roku i w ciągu tej dekady wykształciła aż dwustu rabinów.
 
Na zjeździe Agudy w 1923 roku rabin Szapira zgłosił jeszcze inny niezwykle ważny projekt. Program Daf Yomi (Karta Dnia) był propozycją nowego czytania Talmudu: każdego dnia studiowano jedną kartę księgi. Cały cykl miał kończyć się po ponad siedmiu latach codziennej lektury. Ideą programu było stworzenie platformy porozumienia dla wszystkich Żydów ze wszystkich zakątków świata – dzięki niemu miał powstać nowy powszechny język.
 
Rabin Majer Szapira umarł wkrótce w otoczeniu swoich uczniów. Jego ostatnie słowa to: Nor mit simcha – „Tylko radośnie”.
 
W marcu 2005 roku w budynku dawnej jesziwy odbył się międzynarodowy zjazd społeczności żydowskiej z okazji zakończenia jedenastego cyklu Daf Yomi.

Źródło:

Konrad Zieliński, Jeszywat Chachmej Lublin. Uczelnia Mędrców Lublina, Lublin 2003, s. 17–54, 64–71.

Metryczka:

Podziel się:  

Oceń artykuł:
  Aktualna ocena: 3,3 (głosów: 1376)

Komentarze (0):

Aby dodawać komentarze musisz się zalogować!

Powiązane lokalizacje

Galeria

Wizjoner z Suczawy
Wizjoner z Suczawy
Wizjoner z Suczawy
Wizjoner z Suczawy
Wizjoner z Suczawy

Mapa

Zaloguj się przez Facebook
Connect to your Facebook Account
Logowanie



rejestracja
zapomniałem hasła

Newsletter