Używamy plików cookies, by ułatwić korzystanie z naszych serwisów.
Jeśli nie chcesz, by pliki cookies były zapisywane na Twoim dysku zmień ustawienia swojej przeglądarki. Kliknij "Zamknij" aby zaakceptować naszą Politykę prywatności.

[ Zamknij ]

Wasze wpisy

Historia jednego obrazu

Autor wpisu: agata trzebuchowska
Data publikacji: 09.06.2011
Okres historyczny: Średniowiecze V-XV w.

Sąd Ostateczny Hansa Memlinga, prawdziwy skarb europejskiego dorobku kulturalnego, znalazł się na terenie naszego kraju zupełnie przypadkowo.

Obraz ołtarzowy jednego z najznamienitszych przedstawicieli wczesnego renesansu północnoeuropejskiego został wykonany na zamówienie wpływowego włoskiego rodu Medyceuszy. Miał zawisnąć we florenckim kościele. Gdy był transportowany statkiem do Italii, zdobyli go gdańscy kaprowie, którzy następnie ofiarowali go kościołowi Mariackiemu, perle gotyckiej architektury ich rodzinnego miasta. Choć obraz ołtarzowy z architektonicznymi ramami pięknej katedry tworzył doskonałą całość, historia skazała go na dalsze wędrówki. Podczas ery napoleońskiej zdobił wnętrza Luwru, z którego trafił do Berlina, a później do petersburskiego Ermitażu, by w końcu (w 1956 roku) powrócić (czy na stałe?) do Gdańska. Tym razem jednak nie zawisł w kościele Mariackim (obecnie znajduje się w nim kopia dzieła), lecz umieszczono go gdańskim Muzeum Narodowym.

Genialny Sąd Ostateczny powstał około 1470 roku. Choć jest jeszcze nieco uwikłany w gotycki kanon i symbolikę, stanowi triumf renesansowego umysłu. Scena Sądu została ukazana w nocnej scenerii, co również świadczy o wyjątkowości tryptyku. Rzadkością bowiem były wówczas nokturny. W centralnym panelu przedstawiono Chrystusa zasiadającego na tęczy, która oddziela sferę sacrum od profanum i symbolizuje (podobnie jak złote tło) wszechwładzę Syna Bożego. Chrystus, w otoczeniu dwunastu apostołów, Marii i Jana Chrzciciela, wznosi swą prawą dłoń w geście błogosławieństwa, prawą zaś trzyma opuszczoną, co zapowiada potępienie. Dlatego zawsze na lewym skrzydle są ukazywani zbawieni wędrujący do raju, na prawym z kolei – grzesznicy zstępujący do piekła. Nad apostołami wznoszą się aniołowie trzymający atrybuty męki Chrystusa, tak zwaną Arma Christi. Istotnym elementem kompozycji jest centralnie usytuowana postać Archanioła Michała ważącego ludzkie dusze.

Na lewym skrzydle sprawiedliwe dusze wita święty Piotr, na prawym – potępionych ku piekielnym ogniom zaganiają demoniczne postacie. Zewnętrzne panele tryptyku poświęcono wizerunkom donatorów (Angelo di Jacopo Tani i jego żonie Katarzynie z Tanaglich).

W kompozycji obrazu można zaobserwować nawiązania do dzieła Rogiera van der Weydena, którego Ołtarzem Sądu Ostatecznego z Beaune niewątpliwie inspirował się Memling. Panorama, motyw miecza i lilii, zestawienie donatorów z wizerunkami Matki Boskiej i Archanioła Michała to twórcze (nie zaś odtwórcze) zastosowanie motywów wykorzystanych przez starszego niderlandzkiego kolegę. Memling jednak zdecydowanie ogranicza użycie złota, co czyni jego obraz dziełem znacznie bardziej „renesansowym” niż „gotyckim”.

O silnym zakorzenieniu w odrodzeniowej „poetyce” świadczą także stosowanie, bardziej intuicyjnej niż matematycznej, perspektywy, dbałość o detal i zachowanie poprawności anatomicznej, światłocień oraz realistyczna kolorystyka. Niesamowicie silna ekspresja przedstawienia i doskonałość techniczna sprawiają, że dzieło Memlinga godzi dewocyjne funkcje obrazu ołtarzowego z czysto estetycznymi wartościami malarskiego kunsztu.

Co interesujące, tryptyk początkowo przypisywano najsłynniejszym i najznamienitszym wówczas niderlandzkim artystom, braciom van Eyck (autorom między innymi Ołtarza Baranka Eucharystycznego, tak zwanego Ołtarza Gandawskiego, i słynnego Portret małżonków Arnolfinich). Autorstwo Memlinga potwierdzono dopiero w XIX wieku.

Metryczka:

Podziel się:  

Oceń artykuł:
  Aktualna ocena: 3,3 (głosów: 835)

Komentarze (0):

Aby dodawać komentarze musisz się zalogować!

Powiązane osoby

Powiązane lokalizacje

Powiązane tagi

Mapa

Zaloguj się przez Facebook
Connect to your Facebook Account
Logowanie



rejestracja
zapomniałem hasła

Newsletter