Używamy plików cookies, by ułatwić korzystanie z naszych serwisów.
Jeśli nie chcesz, by pliki cookies były zapisywane na Twoim dysku zmień ustawienia swojej przeglądarki. Kliknij "Zamknij" aby zaakceptować naszą Politykę prywatności.

[ Zamknij ]

Szlaki kultury

Cmentarze epidemiczne południowej Polski

Autor wpisu: szkieletek
Data publikacji: 18.03.2011

„Ludzie! Myjcie ręce!” – nawoływał Ignaz Sammelweiss.

Epidemie zarazy były przez wieki traktowane jako zjawiska równie niezrozumiałe, co niebezpieczne. Choroby niosące tragiczne żniwo powodowały wyludnianie całych wsi i miast. Zabijały wszystkich, bez względu na wiek, płeć, status społeczny. Dla przykładu: szalejąca w średniowiecznej Europie czarna śmierć, czyli dżuma, pozbawiła życia blisko 50 milionów ludzi.

Dżuma, cholera, tyfus, ospa czarna, czerwonka i inne choroby.

Nie znano ich przyczyny, nie potrafiono ich skutecznie leczyć. Przez setki lat jedynym skutecznym sposobem ochrony przed nimi była ucieczka z miejsca zagrożonego występowaniem morowego powietrza. Ludzie byli gotowi na wiele poświęceń, byleby tylko nie dać się wciągnąć w taniec śmierci.

A choroba przychodziła znienacka i zabierała szybko. Zarażony nieszczęśnik często nie mógł liczyć na żadną pomoc. Ze strachu odsuwali się od niego nawet najbliżsi. Nie było mu dane nawet pojednać się z Bogiem przed śmiercią - kapłani zazwyczaj także obawiali się kontaktu z chorymi.

Tragiczne żniwo chorób pozostawiało po sobie ślady w postaci cmentarzysk epidemicznych, niemal zawsze zlokalizowanych na odludziu, zwykle niechętnie odwiedzanych i szybko zapominanych. Pochówki w obrębie takich nekropolii odbywały się cicho i bez zbędnych ceremonii. Ciała zmarłych, zwykle przywiezione wozem na miejsce pochówku, wrzucano do wspólnego grobu, dokładnie wysypanego wapnem. Często pomagano sobie w tej czynności kijem zakończonym hakiem...

Nad grobem najczęściej sypano niewysoki kurhan - mogiłę. Po ustąpieniu epidemii krewni ofiar często wznosili na nim krzyż lub kapliczkę. Bardzo rzadko stawiano w takich miejscach imienne nagrobki. Zdarzało się, że w kolejnych latach takie cmentarzyska były wykorzystywane ponownie. Grzebano na nich innowierców, samobójców, obcokrajowców, czyli osoby, które nie mogły spocząć w poświęconej ziemi cmentarza parafialnego. Czasem przekształcano je w cmentarze wojenne. Większość mogił została jednak zlikwidowana lub całkowicie zapomniana.

Niewiele cmentarzy morowych dotrwało do dziś. Te, które udaje się odszukać, pochodzą najczęściej już z XIX wieku i są smutnym efektem szalejących wówczas kilku epidemii cholery. 

Pamięć o cmentarzykach zatarła się wśród mieszkańców miast i wsi. Niemal nikt już nie wie, z jakiego powodu została przed laty wzniesiona samotna kapliczka wśród pól, albo dlaczego na granicy dwóch wsi, przy rozstajach, usypano tajemniczy kurhanik, zwieńczony dziwnym, dwuramiennym krzyżem – karawaką. Starsi ludzie niechętnie spoglądają w tamto miejsce, twierdząc, że jest tam "strasznie, ckliwie i w dodatku konie się tam płoszą”.

Zdarza się jednak, że czyjaś miłosierna ręka zapala świeczkę przy krzyżu na starej mogile, by oświetlić drogę zbłąkanym duszom, które tak nagle zostały od życia oderwane przez bezlitosną chorobę.

Mamy XXI wiek. Medycyna zna już lekarstwa na dawne zarazy. Jednak co rusz pojawiają się nowe nieznane zagrożenia. Widmo epidemii nadal wisi nad ludzkością. „Od powietrza, głodu ognia i wojny...”

Cdn.

 

A. Cmentarz epidemiczno-wojenny w Bytomiu-Łagiewnikach
Niemal zupełnie zapomniany cmentarz epidemiczny z XIX wieku oraz mogiła wojenna, w której grzebano między innymi jeńców wojennych w czasie pierwszej i drugiej wojny światowej....
więcej
B. Cmentarz choleryczny w Siemianowicach Śląskich
XIX-wieczny cmentarz epidemiczny oraz znajdująca się nieopodal kapliczka morowa....
więcej
C. Czeladź – cmentarz choleryczny
Niemal zupełnie zapomniany cmentarz epidemiczny położony nieopodal ścisłego centrum miasta. ...
więcej
D. Cmentarz choleryczny w Sosnowcu-Zagórzu
Dawny cmentarz morowy – miejsce pochówku ofiar epidemii....
więcej
E. Cmentarz choleryczny – Chełm Śląski
Zapomniany XIX-wieczny cmentarz na Smutnej Górze w Chełmie Śląskim przeznaczony dla ofiar cholery. ...
więcej
F. Libiąż – cmentarz choleryczny
W małopolskim Libiążu przed laty funkcjonowały dwa albo nawet trzy cmentarze epidemiczne. Oto jeden z nich. ...
więcej
G. Cmentarz choleryczny w Bulowicach
Zapomniany cmentarz dla ofiar epidemii cholery w Bulowicach, założony w 1805 roku, zachował się do dziś. ...
więcej
H. Cmentarz choleryczny w Rozkochowie
Niewielki cmentarzyk epidemiczny położony w lesie, przy drodze do małopolskiego Rozkochowa....
więcej
I. Cmentarz choleryczny w Skale
Cmentarzyk dla ofiar epidemii cholery, położony w otulinie Ojcowskiego Parku Narodowego, z dala od ludzkich siedzib, posiadający wydzieloną kwaterę żydowską....
więcej
J. Giebułtów – cmentarz choleryczny
Cmentarzyk epidemiczny z XIX wieku. ...
więcej
K. Cmentarz choleryczny – Brzezie pod Krakowem
W Brzeziu pod Krakowem znajduje się niewielki cmentarzyk epidemiczny z pierwszej połowy XIX wieku....
więcej
L. Cmentarz choleryczny w Krakowie-Bronowicach
Pewnie niejeden z Was minął go w drodze do Krakowa... ...
więcej
M. Wieliczka - dawny cmentarz choleryczny
Ziemny kopiec, zwieńczony kolumną, będący miejscem pochówku ofiar epidemii cholery.   ...
więcej
N. Cmentarzyk dla ofiar epidemii cholery w Dobczycach
Dziewiętnastowieczny cmentarz epidemiczny, położony za Dobczycami....
więcej
O. Nowy Wiśnicz. Cmentarz choleryczny
Cmentarz epidemiczny w Nowym Wiśniczu – pozostałości nekropolii, nad którą wznosi się kapliczka zwana latarnią umarłych....
więcej

Metryczka:

Podziel się:  

Oceń artykuł:
  Aktualna ocena: 3,2 (głosów: 1094)

Komentarze (0):

Aby dodawać komentarze musisz się zalogować!
Zaloguj się przez Facebook
Connect to your Facebook Account
Logowanie



rejestracja
zapomniałem hasła

Szukaj